RSS

Welcome to my Blog. Enjoy reading :)

Posts tonen met het label Schijf. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Schijf. Alle posts tonen

dinsdag 17 juli 2018

Zo plaats je een nieuwe harde schijf of ssd

Je hebt een nieuwe schijf gekocht en die wil je nu in je systeem inbouwen, als vervangschijf voor je huidige systeemschijf of gewoon als extra opslag. Dat vergt echter de nodige voorbereiding: naast de fysieke inbouw is er immers ook nog de configuratie ervan, zoals de systeemmigratie en initialisatie, en het partitioneren en formatteren. Dit artikel helpen we je bij het plaatsen van een nieuwe harde schijf of ssd.

Tip 01: Scenario’s

We kunnen je jammer genoeg niet zomaar een rechttoe-rechtaan stappenplan meegeven om je nieuwe schijf helemaal klaar te maken voor gebruik. Dat hangt namelijk niet alleen af van je computersysteem (voor de inbouw maakt het bijvoorbeeld verschil uit of het om een laptop of een desktop gaat), maar ook van je bedoelingen. Het lastigste scenario is dat waarbij je je huidige schijf voor het nieuwe exemplaar wilt inruilen. Misschien wil je in dit geval de complete inhoud inclusief besturingssysteem van je oude naar de nieuwe schijf klonen. Of je verkiest een gloednieuwe installatie van Windows, waarbij je dan wel nog je oude data moet zien over te zetten. Is het je bedoeling (op je desktop-pc) een tweede, interne dataschijf toe te voegen, dan bespaar je je weliswaar de beslommeringen van een systeemmigratie, maar moet je de schijf wel correct voorbereiden.
In dit artikel laten we al deze aspecten aan bod komen. We beginnen met het vervangscenario, waarbij we eerst van een systeemmigratie uitgaan (door te klonen of via een imagebestand, ook wel schijfkopie genoemd) en vervolgens van een ‘schone’ Windows-installatie. In het tweede deel bespreken we het scenario van een extra schijf voor opslag van data, waarbij we de drie benodigde stappen in volgorde bespreken: initialiseren, partitioneren en formatteren.

Tip 02: Oude schijf

Je hebt ervoor gekozen om je oude systeemschijf door een nieuwe te vervangen, wellicht omdat je behoefte hebt aan een groter of sneller exemplaar. De neiging is dan ongetwijfeld groot om maar meteen de oude schijf uit je pc te halen, maar er zijn redenen waarom je daar beter nog even mee kunt wachten. Zo wil je misschien eerst het al geïnstalleerde besturingssysteem overzetten naar je nieuwe schijf en dan heb je de oude schijf nog even nodig. Zo’n systeemmigratie kan op twee manieren gebeuren. Je maakt van de oude schijf een imagebestand, bijvoorbeeld naar een externe usb-schijf en je zet dat image over naar je nieuwe schijf met behulp van een opstartmedium als een cd/dvd of een usb-stick. Of je gaat de schijf klonen, waarbij je zowel de oude als de nieuwe schijf gelijktijdig aan je systeem hangen. Bij een desktop-pc is dat niet eens zo lastig (zie ook tip 4). Gaat het echter om een laptop, dan kun je de nieuwe schijf via een externe schijfbehuizing, met een externe usb- en interne sata-connectie, aan je laptop hangen. Of je haalt de schijf uit je laptop en hangt die tijdelijk aan een desktop-pc, samen met je nieuwe schijf.
Ook wanneer je geen systeemmigratie overweegt, kan het handig zijn je oude schijf nog even te laten zitten. Wil je namelijk (alleen) de data van die schijf nog bewaren, dan kun je die schijf weliswaar als tweede schijf aan je pc koppelen. Op een laptop is dit hoogstwaarschijnlijk niet mogelijk. In dat geval doe je er dus goed aan eerst een back-up van alle nodige data te maken naar bijvoorbeeld een externe usb-schijf.

Tip 03: Systeemmigratie

Of je nou gaat klonen, dan wel met een imagebestand wilt werken voor de systeemmigratie, je kunt hiervoor goede gratis software inzetten als Macrium Reflect Free of EaseUS Todo Backup. Overigens kun je deze tools ook gebruiken voor gewone databack-ups. We tonen in het kort hoe je EaseUS Todo Backup gebruikt voor je systeemmigratie.
We beginnen met een kloonoperatie: klik op System Clone en zet een vinkje naast de doelschijf. Is je doelschijf een ssd, klik dan op Advanced options en plaats een vinkje bij Optimize for SSD. Bevestig je keuze met Next en wacht rustig af tot de operatie voltooid is. Zo makkelijk is het.
Werk je liever met een imagebestand? Kies dan Disk/Partition Backup in het hoofdvenster van EaseUS Todo Backup en selecteer de schijf of partitie waar je een complete back-up van wilt maken. Laat de optie Sector by sector backupuitgevinkt staan. Via het mapicoon bij Destination verwijs je naar een geschikte (externe) doellocatie. Bevestig met Proceed.
Om het imagebestand naar je nieuwe schijf ‘uit te pakken’ kun je het systeem opstarten met een speciaal herstelmedium: dat maak je aan via Tools / Create Emergency Disk, waarbij je bij voorkeur Create WinPE emergency diskgeselecteerd laat. Selecteer USB als je een opstartbare usb-stick wilt maken van waaruit je het imagebestand kunt terugzetten.

Tip 04: Vervanging (desktop)

Je beschikt nu over de benodigde databack-ups of een systeemkopie van je oude schijf. Nu kunnen we eindelijk de oude schijf uit de pc halen en die door je nieuwe schijf vervangen. Haal de stroomkabel uit je computer en ontlaad jezelf door een geaard metalen voorwerp aan te raken. Vervolgens verwijder je het zijpaneel, vaak kan dit zelfs zonder schroevendraaier, waarna je de schijf uit de behuizing kunt losschroeven. In wat oudere systeemkasten kan het gebeuren dat je daarvoor beide zijpanelen moet verwijderen. Je harde schijf is met twee kabels verbonden: met een stroomkabel en met een smalle sata-kabel voor de dataoverdracht. Maak beide kabels los van de schijf: let op dat je bij het uittrekken geen andere kabels of onderdelen losmaakt of beschadigt. Je verbindt nu de nieuwe schijf met dezelfde connectoren. Let op de kleine uitsparing aan de zijkant van de connectoren: past de schijf niet, probeer het dan door die 180° te draaien. Een harde schijf schroef je op dezelfde manier vast; een ssd hoeft niet zo vast te zitten als een ouderwetse schijf aangezien een ssd geen bewegende onderdelen bevat en dus niet vibreert, maar je wilt niet dat-ie los in je systeem bungelt dus vastzetten (of klemmen) is evengoed nodig.
Is het je bedoeling de oude schijf naar de nieuwe te klonen (zie tip 3), dan koppel je je nieuwe exemplaar aan een vergelijkbare stroom- en sata-kabel. Na een succesvolle kloonoperatie verwissel je dan beide sata-aansluitingen.

Tip 05: Vervanging (laptop)

Hoe je de harde schijf uit je laptop haalt, hangt af van het model van die laptop. In nagenoeg alle gevallen zul je minstens één schroefje moeten verwijderen om de bodemplaat weg te kunnen halen. Soms kleeft er een garantiesticker op zodat er weinig anders op zit dan die te scheuren. In principe vervalt dan je garantie, maar in de praktijk blijkt dat wel mee te vallen – tenzij je natuurlijk zelf schade berokkent tijdens het ombouwen. Raadpleeg eventueel eerst de website van je producent of leverancier.
Is de bodemplaat verwijderd, dan kun je de harde schijf losmaken: ook die is met meerdere schroefjes of met een klik- of schuifsysteem vastgemaakt. Normaliter zijn zowel je oude als je nieuwe schijf 2,5inch-exemplaren, zodat je van dezelfde aansluitingen en schroefjes gebruik kunt maken. Als je oude schijf met behulp van een kleine sata-adapter was verbonden, kun je die ook voor je nieuwe schijf gebruiken. Is de schijf correct bevestigd, dan maak je de bodemplaat weer dicht.

AHCI-modus

Voor je de nieuwe schijf aan je systeem koppelt, doe je er goed aan eerst even het (uefi-)bios van je systeem te checken. Immers, het is niet uitgesloten dat de sata-modus daar nog op het oudere IDE (Standard, Legacy of Native) staat ingesteld in plaats van op AHCI. Deze laatste modus is de juiste voor modernere schijven: die kunnen dan zelf de optimale volgorde bepalen voor het uitvoeren van parallelle lees- en schrijfverzoeken, wat efficiënter werkt.
Je roept het bios op tijdens het opstarten met een speciale toets als F10, Delete, Esc of F2: raadpleeg de handleiding bij je systeem. Vervolgens open je een rubriek als Integrated Peripherals, Onboard SATA Mode of SATA Configuration, waar je de AHCI-mode inschakelt.
Er is wel een potentieel obstakel: wanneer je dit doet bij een gekloonde schijf is de kans groot dat Windows weigert op te starten aangezien de installatie nog op de IDE-modus was gebaseerd. Dat los je mogelijk als volgt op: start de schijf op in IDE-modus. Open de Opdrachtprompt als administrator en voer dit commando uit: bcdedit /set {current} safeboot minimal. Herstart je pc en stel nu de AHCI-modus in het bios in. Herstart nogmaals en voer op de Opdrachtprompt (nog steeds als administrator) deze opdracht uit: bcdedit /deletevalue {current} safeboot, waarna je alweer het systeem herstart. Als het goed is, start Windows nu wel netjes door.

Tip 06: Windows-installatie

Een systeemmigratie is dus één oplossing om snel een nieuwe schijf van een werkend besturingssysteem te voorzien. Een ‘schonere’ oplossing is een nieuwe Windows-installatie. Op die manier sleep je geen onvolkomenheden van een al langer gebruikt systeem mee. Dat kun je als volgt aanpakken: surf naar de site van Windows 10 en kies Hulpprogramma nu downloaden. Als je deze Media Creation Tool opstart, verschijnen twee opties. Kies hier Installatiemedia (USB-stick, dvd of ISO-bestand) voor een andere pc maken. Geef de gewenste taal, versie en architectuur (32 of 64 bits, of beide) aan van Windows. Tenzij je over een aangepaste productcode beschikt laat je hier het best het vinkje staan bij Gebruik de aanbevolen opties voor deze pc.
In het volgende venster selecteer je USB-flashstation; zorg wel dat je usb-stick over minstens 8 GB opslagruimte beschikt. Na afloop kun je je computer van deze stick opstarten en van hieruit Windows schoon installeren.
Moeilijk is dat niet. Duid de gewenste taal, tijd, valuta en toetsenbord aan en klik op Nu installeren. Er wordt nu om je productcode gevraagd, maar als je de installatie uitvoert op een pc waarop je Windows 10 eerder al succesvol had geïnstalleerd en geactiveerd, kun je hier ook Ik heb geen productcode kiezen. Selecteer desgevraagd de gewenste Windows-versie en kies vervolgens Aangepast: alleen Windows installeren (geavanceerd). Het gaat om een nieuwe, nog lege schijf en dus kies je hier Niet-toegewezen ruimte op schijf [x]. Daarna gaat de eigenlijke Windows-installatie van start.

Tip 07: Check-up

In dit tweede scenario gaan we ervan uit dat je een nieuwe schijf aan je al bestaande schijf wilt toevoegen. Er bestaan weliswaar laptops met ruimte voor twee schijven, maar die zijn vrij uitzonderlijk. De kans is dus groot dat je met een desktop-pc werkt. In tip 4 kon je al lezen hoe je daar een (tweede) schijf aankoppelt en met behulp van de informatie in het kader ‘AHCI-modus’ kun je uitvissen of de sata-interface wel degelijk op AHCI-modus is ingesteld.
Je tweede schijf hangt inmiddels aan je pc. Controleer eerst of de schijf überhaupt zichtbaar is voor Windows: druk op Windows-toets+R en voer diskmgmt.msc uit. De module voor Schijfbeheer start op en de kans is groot dat je al meteen de melding krijgt dat je nieuwe schijf nog niet is geïnitialiseerd. Dat klopt, want er is nog helemaal niets met deze schijf gebeurd. Voorlopig mag je deze melding echter Annuleren. Belangrijk is dat Windows de nieuwe schijf netjes in het overzicht van het Schijfbeheer toont.

Tip 08: Initialisatie

Als je in het Schijfbeheer linksonder bij de opsomming van de gedetecteerde schijven kijkt, zie je dat je nieuwe schijf een speciaal icoontje heeft meegekregen: een wit pijltje op een rode achtergrond. En er staat: Onbekend en Niet geïnitialiseerd. Dat brengen we meteen in orde: klik met de rechtermuisknop op dit vak en kies Schijf initialiseren. Windows wil nu van je weten welke partitiestijl je voor je schijf wilt gebruiken: MBR of GPT. In het kader ‘MBR of GPT’ lichten we beide opties toe, zodat je een optimale keuze kunt maken. Wat je ook kiest, de initialisatie is in een oogwenk voltooid. Heb je per ongeluk de foute partitiestijl gekozen, dan is er nog geen man overboord. Klik met de rechtermuisknop op het vak en kies Schijf converteren naar MBR/GPT-schijf. Het is maar dat je het weet: deze conversie is een stuk lastiger als je de schijf al hebt gepartitioneerd (zie tip 9): in dit geval moet je namelijk eerst alle bestaande partities weer weghalen.

MBR of GPT

Wanneer je een schijf wilt initialiseren overvalt Windows je met een behoorlijk technische vraag: kies je MBR of ga je voor GPT. MBR staat voor Master Boot Record en verwijst naar de eerste fysieke sector op een schijf waar de locatie van de partities wordt bijgehouden en waar ook een stukje opstartcode te vinden is. MBR is de oudste partitiestijl en heeft een ernstig tekort: schijven met meer dan 2,2 TB opslagcapaciteit zijn voor MBR een brug te ver.
GPT (GUID – Globally Unique Identifiers – Partition Table) is nieuwer. GPT kan met veel meer en met grotere schijfpartities overweg dan MBR, en is tevens beter bestand tegen corruptie. Zo goed als alle moderne besturingssysteem ondersteunen GPT, waaronder Windows Vista en hoger en Mac OS X 10.4 en hoger.
In principe kies je dus best voor GPT, maar wees je dan wel bewust van enkele randvoorwaarden: een antiek besturingssysteem als Windows XP kan data op een GPT-schijf niet benaderen. Verder heb je de 64bits-versie van Windows 7 of hoger nodig om van een GPT-schijf te kunnen opstarten, in combinatie met een zogenoemd uefi-systeem.

Tip 09: Partitionering

Zodra je de nieuwe schijf hebt geïnitialiseerd, verschijnt de indicatie Standaard in het Windows Schijfbeheer. Jammer genoeg duikt de schijf nog niet in Verkenner op. Logisch, want de schijf bevat momenteel alleen nog maar niet-toegewezen ruimte. Je moet namelijk eerst nog minstens één schijfstructuur oftewel partitie creëren waarop je data kunt plaatsen. Klik met de rechtermuisknop op de visuele voorstelling van de schijf en kies Nieuw eenvoudig volume. Er duikt een wizard op en zodra je op Volgende klikt, geef je aan hoe groot de nieuwe partitie moet worden. Standaard wordt hiervoor de volledige opslagcapaciteit benut, maar je kunt ook meerdere kleinere partities creëren (weliswaar één tegelijk). We gaan ervan uit dat je partitie de volledige schijfruimte mag innemen en dus druk je maar op Volgende, waarna je een geschikte stationsletter selecteert voor die partitie. Bevestig met Volgende. De schijf is nu klaar voor de laatste voorbereidingsfase: het formatteren.

Tip 10: Formattering

Een schijf formatteren betekent zoveel als de nodige structuren voorzien zodat een specifiek bestandssysteem (zoals ntfs) data op een correcte en efficiënte manier kan benaderen en bewaren. Een lekker ouderwets voorbeeld: zoiets als een archiefkast met hangmappen plaatsen, zodat je later daadwerkelijk iets in die dossierkast kunt opbergen.
Allereerst dien je hier dus het gewenste besturingssysteem aan te duiden en in nagenoeg alle omstandigheden zul je hier NTFS aanduiden. Het veld Clustergrootte laat je gewoon op Standaard staan. Vul een naam naar keuze in voor je partitie en laat vooral het vinkje staan bij Snelformatteren. Klik op Volgende en op Voltooien. Even later is je partitie netjes geformatteerd en dus klaar om data te ontvangen. Dat heeft Windows Verkenner inmiddels ook door, want kijk: je nieuwe station verschijnt nu wél in de lijst, net als je andere schijfpartities.

LENOVO L13D3E31 voor LENOVO YOGA TABLET B8000 B8000-F 10" Li-ion 9000mah 3.75V
ADS-40FSG-19 laptop adapter voor LG E1948S E2242C E2249 E1948 PC
PA-1650-78 ADP-65GD B laptop adapter voor Asus X551 X551M X551CA X551MA X551MA-DS21Q
PACKARD_BELL AS09A41 AS09A41 voor Packard bell EasyNote TJ61 TJ62 TJ63 TJ64 TJ65 TJ66 TJ67 serie Li-ion 4400mAh/6cell 11.1V
MSI BTY-L77 voor MSI GT72 2QD GT72S 6QF GT80 2QE serie Li-ion 7500mAh/83.25Wh 11.1V
ASUS C41-UX52 voor ASUS ZenBook UX52VS UX52A UX52V serie Li-ion 53Wh 14.8V

vrijdag 6 juli 2018

HDDScan - Schijfstethoscoop

Je schijf is wellicht het kostbaarste onderdeel van je computer. Niet qua prijs, maar wel om wat er allemaal op staat. Back-ups blijven dus aanbevolen, maar een sporadische check met een ‘stethoscoop’ is zeker ook zinvol, zoals met de portable tool HDDScan.
Nagenoeg alle moderne schijven ondersteunen S.M.A.R.T. (Self-Monitoring Analysis and Reporting Technology), wat ervoor zorgt dat ze hun (gezondheids)status kunnen rapporteren. Je moet dan wel de moeite nemen zo’n rapport op te vragen. Dat is precies wat HDDScan voor je doet, en bovendien krijg je er nog een aantal zinvolle tests en tools bovenop.

Smart

Het hoofdvenster van HDDScan bestaat uit drie delen: Smart, Tests en Tools. Heb je meerdere schijven op je pc aangesloten, dan dien je wel eerst de gewenste schijf te selecteren. De kans is overigens klein dat je schijf niet wordt herkend, want de tool kan met uiteenlopende types overweg: pata, sata, scsi/sas, usb, raid, ssd enzovoort.
Zoals je kunt verwachten, levert de Smart-rubriek je een S.M.A.R.T.-rapport van je schijf op. Behoorlijk technische informatie, maar zolang alle items vergezeld gaan van een groen bolletje, kun je ervan uitgaan dat de schijf gezond is. Dit rapport kun je trouwens afdrukken of bewaren; handig om met een later rapport te vergelijken.

Tests

De rubriek Tests bevat enkele schijfoperaties die erop gericht zijn de betrouwbaarheid van de geselecteerde schijf te controleren. Er is een verificatietest (die data leest zonder transfer naar de host), een eenvoudige lineaire leestest en een leestest in ‘butterfly mode’ (een synthetische random-test). Je kunt bij deze tests desgewenst zelf aangeven op welke sector die moet beginnen, hoeveel sectoren moeten worden gecheckt en wat de grootte van het leesblok is. Je hoeft zo’n test maar aan te klikken om die in detail grafisch voorgesteld te zien, of om die al dan niet tijdelijk te onderbreken. Vanuit dit venster kun je trouwens ook een testrapport opvragen. Let op: tussen de tests tref je ook een destructieve wis-test aan: niet gebruiken dus op een schijf waarvan je de data nog wilt recupereren!

Tools

In de afdeling Tools tref je nog een paar extra handigheden aan, waaronder een overzicht van de eigenschappen die je schijf (niet) ondersteunt, behoorlijk geavanceerde controlemechanismen (genre Power Management en Spindle Control), een aantal zelftests (voorzien vanuit de schijfcontroller) evenals een temperatuurmonitor.

Conclusie

HDDScan is een krachtig hulpmiddel om de betrouwbaarheid en prestaties van je schijven te controleren. Gezien de techniciteit en de minimalistische feedback zal deze tool vooral de wat gevorderde gebruikers weten aan te spreken.

DELL YFDF9 voor Dell Latitude 3340 3350 Li-ion 5800mah/65Wh 11.1V
MSI BTY-M6D voor MSI GT780R GT663R GT660R Li-ion 7800mAh 11.1V
10.5V/5V laptop adapter voor Sony Vaio Duo 13 SVP13213CGB,SVP13213CGS Ultrabook
ASUS C31N1528 voor Asus UX360 UX360C UX360CA 3ICP28/96102 serie Li-ion 54Wh 11.55V
ACDP-060E02 laptop adapter voor Sony LCD TV
MICROSOFT BV-T5E voor Microsoft Lumia 950 RM-1106 RM-1104 RM-110 McLa Li-ion 3000mAh/11.6wh 3.85V

donderdag 21 juni 2018

Bestanden extern opslaan - welke schijf kies jij?

Vandaag de dag heb je voor de pc of laptop volop keuze uit externe opslagdragers, zoals een losse harde schijf, usb-stick, geheugenkaart of misschien wel externe ssd. Welke schijf je het best kunt kiezen, is van verschillende factoren afhankelijk. Computer!Totaal loodst je door het keuzeproces!
Een externe opslagdrager is een prima oplossing voor het geval de interne schijf van jouw pc of laptop volloopt. Bovendien kun je er gemakkelijk back-ups op bewaren en bestanden onderweg meenemen. Vanwege het enorme aanbod van externe opslagdragers is de aanschaf niet bepaald een abc’tje. Heb jij moeite met kiezen en kun je wel wat hulp gebruiken? Hier moet je op letten

Externe schijf: Veel voor weinig

Wie veel opslagruimte wenst voor een gunstige prijs, is het best af met een externe harde schijf. Kijk je naar de prijs per gigabyte, dan zijn 3,5inch-schijven het goedkoopst. Bij een nieuw product heb je keuze tussen een opslagcapaciteit van 2 TB tot 10 TB. Een nadeel is wel dat deze schijven altijd netvoeding nodig hebben. Weliswaar is dat gunstig voor de lees- en schrijfsnelheid, maar het kan onhandig zijn om zo’n voedingsblok mee te sjouwen. Externe 3,5inch-schijven zijn dan ook met name geschikt voor gebruik op een vaste locatie. Gelukkig bieden ook externe 2,5inch-schijven tegenwoordig nogal wat opslagruimte. Die hebben voldoende aan voeding via een usb-kabel, zodat je geen stekker met een voedingsblok nodig hebt. Bovendien is het formaat vanwege de 2,5inch-formactor ook iets kleiner. Bij externe 2,5inch-schijven heb je keuze tussen een capaciteit van 500 GB tot en met 5 TB.

Twee schijven

Let bij de aanschaf van een externe 3,5inch-schijf goed op. Veel fabrikanten stoppen namelijk twee schijven in een behuizing. Een product met 16 GB opslag bestaat feitelijk uit twee schijven van elk 8 GB. Overigens is daar niets mis mee, maar de behuizing is hierdoor wel ongeveer tweemaal zo groot. Sommige fabrikanten geven in de productnaam gelukkig duidelijk aan dat de behuizing twee schijven bevat, zoals de WD My Book Duo en LaCie 2big Dock.

Usb-stick: Kleine datadrager voor pc

Vind je een externe 3,5inch- of 2,5inch-schijf te groot? Met een usb-stick haal je een zeer compacte en schokbestendige opslagdrager in huis. Aangezien iedere pc en laptop usb-poorten bevat, werken usb-sticks probleemloos op ieder systeem. Bedenk wel dat de prijs per gigabyte van een geheugenstick vele malen hoger ligt dan bij een externe harde schijf. Daarentegen schaf je voor een paar euro al een klein stickie met 8 of 16 GB opslag aan, terwijl de goedkoopste schijven beginnen bij enkele tientjes. Overigens bestaan er ook modellen met meer opslagcapaciteit. De grens ligt bij 2 TB maar daar betaal je ook flink voor (zie kader ‘Mega-usb-stick’). Een usb-stick is met name handig wanneer je relatief weinig data onderweg meeneemt, zoals documenten, foto’s of enkele filmpjes. Veel usb-sticks hebben een oogje, zodat je ze simpel bevestigt aan een sleutelbos. Controleer goed op welke wijze de usb-connector is beschermd. Goedkopere producten hebben bijvoorbeeld een dopje dat je gemakkelijk kwijtraakt. Kies je voor een iets duurder exemplaar, dan wordt de usb-connector meestal beschermd door een schuifmechanisme.

Mega-usb-stick

Usb-sticks met een capaciteit tot 512 GB zijn tamelijk breed verkrijgbaar. Wens je een exemplaar met nóg meer opslagcapaciteit? De Kingston DataTraveler Ultimate GT is voor zover bekend de enige usb-stick die aan deze eis voldoet. Helaas is het product nogal duur. De 1TB-versie kost rond de 700 euro, terwijl je voor de 2TB-versie zo’n 1.300 euro betaalt.

Externe ssd: Compact en razendsnel

Wie snelheid belangrijk vindt en behoorlijk wat gegevens wil opslaan, kiest het best voor een externe ssd. In tegenstelling tot een externe schijf bevat dit opslagmedium geen bewegende onderdelen om data uit te lezen. Alle bestanden staan op chips, waardoor gebruikers ze zeer snel kunnen oproepen. Dat verschil merk je bijvoorbeeld duidelijk wanneer je een besturingssysteem vanaf een externe ssd opstart of zware bestanden opent. Een bijkomend voordeel is dat dit opslagtype zeer compact is en nagenoeg geen geluid produceert. Verder is een externe ssd robuust en slijtvast, waardoor de verwachte levensduur behoorlijk lang is. Nadelen zijn er ook. Deze opslagdrager is behoorlijk aan de prijs en er is vooralsnog nog niet bijster veel keus wat merk betreft. SanDisk, Samsung en WD hebben inmiddels wat van deze producten. De opslagcapaciteit strekt zich uit van 120 GB tot 2 TB.

Rotatiesnelheid en usb-standaard

Ook wanneer je niet kiest voor een prijzige externe ssd, let je op de snelheid van het gekozen opslagmedium. Twee specificaties hebben hierbij grote invloed. Kijk ten eerste even naar de usb-standaard. Hoe hoger die is, hoe beter. De meeste usb-sticks en externe schijven ondersteunen usb 3.0, waarbij de maximale doorvoersnelheid in theorie 5 Gbit/s bedraagt. In de praktijk haal je dat overigens nooit. De recente usb3.1-aansluiting verdubbelt deze theoretische doorvoersnelheid, al zijn er momenteel nog weinig producten met deze usb-standaard te koop. Houd er rekening mee dat je op de computer een usb-poort met dezelfde usb-standaard nodig hebt om de hogere doorvoersnelheid te benutten. Bij een usb2.0-poort is de snelheid namelijk beperkt tot maximaal 480 Mbit/s. Dan kun je die snellere schijf wel gewoon aansluiten, maar haal je die hoge snelheid niet.
Bij externe schijven kun je ook nog op de rotatiesnelheid letten. De roterende lagen (platters) van een harddisk draaien namelijk in de meeste gevallen op een vast toerental. Bij een hogere waarde kunnen de gegevens sneller worden uitgelezen. Mobiele 2,5inch-schijven hebben doorgaans een lagere rotatiesnelheid dan 3,5inch-schijven die draaien op netvoeding. De snelste schijven werken met 7200 rotaties per minuut. De keerzijde van dergelijke producten is wel dat ze meer energie verbruiken en sneller slijten.

Achter slot en grendel

Zeker wanneer je een opslagdrager regelmatig onderweg meeneemt, speelt veiligheid een belangrijke rol. De kans op verlies of diefstal is in dat geval groter dan wanneer je een externe schijf alleen maar thuis gebruikt. Om te voorkomen dat privacygevoelige bestanden in verkeerde handen terechtkomen, kun je de bestanden versleutelen. Je kiest dan het best voor een opslagdrager met hardwarematige encryptie. Een speciale chip voert de versleuteling uit, zodat je voor deze taak niet de processor van de computer belast. Via meegeleverde software stel je een sterk wachtwoord in, zodat onbevoegden geen toegang tot de gegevens hebben. Bij het koppelen van de opslagdrager aan een systeem is altijd de juiste sleutel vereist. Veel externe ssd’s beschikken over hardwarematige encryptie, en er zijn ook enkele externe schijven en usb-sticks met deze functie verkrijgbaar. Sommige specifieke schijven hebben een cijfercodeslot en vingerafdrukscanner, maar dergelijke producten zijn wel vrij zeldzaam.

Robuuste behuizing

Als je de opslagdrager vaak meeneemt, let dan even goed op de behuizing. Het is uiteraard verleidelijk om voor een goedkope usb-stick of externe schijf te kiezen, maar dan heeft de fabrikant ergens op moeten bezuinigen, en dat is nogal eens op het materiaal. Zo bestaat de buitenkant van budgetschijven uit kunststof dat je veelal kunt indeuken. Dergelijke producten zijn niet voorbereid op val- en stootschade. Kies bij voorkeur voor een exemplaar met een robuustere buitenkant. De luxere modellen hebben meestal een behuizing van aluminium, waardoor je gegevens beter zijn beschermd. Ga je voor maximale zekerheid, dan zijn er ook externe schijven met water-, val- en schokbestendige behuizingen te koop. Kijk maar eens naar de bekende Rugged-lijn van Lacie, waarbij de buitenkant een rubberen laag heeft.

Toekomstbestendig

Zoek je een opslagdrager die goed voorbereid is op de toekomst? Kies een externe schijf of ssd met een rappe usb-c-aansluiting. Deze poort is een stuk kleiner dan een traditionele usb-a-ingang. Steeds meer mobiele apparaten zijn voorzien van usb c, zodat je de opslagdrager bijvoorbeeld ook op een geschikte smartphone of tablet kunt aansluiten. Verder is de connector van usb c omkeerbaar, zodat je de kabel niet meer verkeerdom kunt proberen aan te sluiten. Heb je nog geen computer of mobiel apparaat met usb c maar wil je wel nu alvast een opslagdrager met deze aansluiting kopen? Geen zorgen, want fabrikanten leveren meestal een adaptersnoertje mee. Hiermee koppel je het opslagmedium alsnog aan een reguliere usb-poort. Wordt zo’n verloopkabeltje niet meegeleverd, dan kun je dit ook los aanschaffen.

Sd-kaart

Een opslagdrager die we in deze keuzehulp onbehandeld laten, is de (micro-)sd-kaart. Hoewel veruit de meeste pc’s en laptops een sd-kaartlezer bevatten, is dit opslagtype voor back-up-doeleinden niet zo interessant. Een geheugenkaart dient vooral als opslagmedium in mobiele apparaten, zoals smartphones en digitale camera’s. De sd-kaartlezer op de computer gebruik je bijvoorbeeld om foto’s en filmpjes van deze mobiele apparaten over te zetten. Hoewel je een sd-kaart ook als mobiel opslagmedium voor je bestanden kunt inzetten, raden we dat af. Geheugenkaarten zijn lang niet zo sterk als usb-sticks en bovendien ligt de prijs per gigabyte doorgaans een stuk hoger.

Conclusie

Er bestaan allerlei afwegingen om voor een losse schijf, usb-stick of externe ssd te kiezen, waarbij mobiliteit en opslagcapaciteit natuurlijk een belangrijke rol spelen. Heb je de keuze eenmaal gemaakt, let dan vooral ook op de usb-standaard voor een vlotte bestandsoverdracht. Tot slot is hardwarematige encryptie geen overbodige luxe wanneer je privacygevoelige data onderweg meeneemt. Succes bij het maken van je keuze!

MOTOROLA 82-150612-01 voor Motorola Symbol MC2100 MC2080 MC2180 BTRY-MC21EAB0E Li-ion 2400mAh 3.7V
ACER AL15A32 voor Acer Aspire E5-522 E5-522G E5-532 E5-532T E5-573 li-ion 37Wh 14.8V
Slim 19.5V 9.23A laptop adapter voor ASUS AC/DC Adapter FA180PM111 Charger
DELL T54FJ YKF0M voor Dell E5420 E6420 E6430 E6520 E6530 Li-ion 40Wh/4CELL 14.8V
BOSE 404600   voor Bose SOUNDLINK I II III Li-ion 2300mah 11.1V/12.4v
ACDP-100D01 laptop adapter voor Sony Vaio PCGA AC19V4 ACDP-100D01

woensdag 13 juni 2018

Nas-schijf stuk of vol? Zo vervang je hem

Nieuwe schijven in je nas plaatsen doe je op twee momenten, als alle schijven vol zijn of als een schijf defect is. In beide gevallen moet je beseffen dat een harde schijf in een nas onderdeel is van een complex opslagsysteem. Zomaar een schijf eruit halen en een andere erin, is geen goed idee. Het vervangen van schijven in een nas doe je namelijk volgens bepaalde regels. Maar met de juiste kennis en informatie kun je een schijf in je nas zo vervangen.
Een nas is gemaakt om ergens in huis, stil zijn werk te doen. Meer dan elektriciteit en een netwerkkabel is niet nodig. En verder hoef je alleen periodiek een update te installeren of wil je misschien zelf een nieuwe package installeren. Er zijn twee gevallen waarin de nas wél meer aandacht nodig heeft en dat is als de opslag vol raakt of als de opslag defect is. Beide zijn situaties waarin je meteen aan de slag moet om de schijven te vervangen. Een klusje waar niemand echt naar uitkijkt, al was het maar omdat het geld kost en er altijd het risico is op gegevensverlies. En dat laatste wil nou net niemand meemaken. In dit artikel laten we je diverse dingen zien die je moet doen om je nas in te stellen, we gaan hierbij uit van de menustructuren van Synology en QNAP, die veel op elkaar lijken. Andere nas-fabrikanten bieden uiteraard vergelijkbare opties, maar die kunnen net anders heten.

01 Signalen ontvangen

Doordat een nas meestal buiten het zicht staat, blijven signalen dat er problemen zijn met de opslag vaak lang onopgemerkt. Snelheid is echter belangrijk, want hoe eerder je het probleem oplost hoe groter de kans dat je geen gegevens verliest. Een nas heeft maar een beperkt aantal middelen om jouw aandacht te vragen. De eerst is door een waarschuwing te sturen via e-mail of sms, maar dit werkt alleen wanneer het eerder en correct geconfigureerd is. En dat is vaak niet het geval. Wat wel altijd werkt zijn geluid- en lichtsignalen. Heeft de nas echt aandacht nodig, dan laat het allereerst elke paar seconden een duidelijk geluidsignaal horen en ook laat het de HDD-led oranje of rood te knipperen. Zie of hoor je deze waarschuwingen, kom dan direct in actie.

02 Eerst analyse

Log allereerst in op de webinterface van de nas. Mogelijk krijg je direct al een melding te zien over de problemen, mogelijk moet je eerst het onderdeel Meldingen of Logboeken openen. Kijk naar de Fouten en Waarschuwingen met betrekking tot de opslag. Open daarna de Opslagmanager of het Opslagbeheeren kijk naar de specifieke informatie over de configuratie van de opslag. Hierbij geldt: ‘alleen kijken en niets aanpassen’, want zeker als het gaat om een defecte schijf, kan elke wijziging het systeem verder in problemen brengen. Check ook de S.M.A.R.T.-status van de individuele schijven. S.M.A.R.T. is een systeem dat de vele tellers van een harde schijf uitleest en beoordeelt of een harde schijf nog wel gezond is. Vaak ziet S.M.A.R.T. al problemen aankomen voordat de opslag er echt door geraakt wordt. Dan ben je mooi op tijd om in te grijpen. Mocht de nas al wel in problemen zijn, via Configuratiescherm / Algemeen kun je het geluidssignaal uitschakelen.

03 Wat je niet moet doen

Minstens zo belangrijk als wat je wél moet doen op het moment dat er problemen zijn met een nas, is wat je juist níet moet doen. Om de gegevens op de nas te beschermen, moet je de activiteit van de nas zo veel mogelijk beperken. De kans is groot dat je wanneer je na langere tijd weer inlogt op de nas, een firmware-update wordt voorgesteld: niet doen! Updaten van packages: niet doen! Nieuwe packages installeren: niet doen! Alles wat geen bijdrage levert aan het vervangen van de schijven of het herstel van de opslag, moet wachten. Eerst moet de nas weer stabiel zijn.

04 Wat staat erop?

Voordat je verder gaat, is het belangrijk te weten of er bestanden op de nas staan die je niet wilt kwijtraken en die nergens anders staan? Zo ja, dan moet je er dus echt alles aan doen om gegevensverlies te voorkomen. Is de opslagruimte wel gezond, maar gewoon te vol, dan kun je eerst proberen overbodige bestanden te verwijderen. Misschien is na een goede opschoonactie de hele schijfupgrade niet meer nodig of kan het een paar maanden worden uitgesteld. Maar als de opslag door een defecte schijf in gevaar is, moet je vooral níet gaan opschonen, omdat elke schrijfbeweging voor de defecte harde schijf het echte einde kan betekenen. Start daarom de File Station en loop eens door de mappen en bestanden op de nas. Wat staat er en hoe belangrijk is het. Als de nas nog wel gezond is, kun je ook de nas de opslag laten inventariseren via de Opslag-analyser of een soortgelijke functie zoals Systeembronnen / Opslagbron / Opslagruimte bij QNAP.

05 Is er een back-up?

We raden aan éérst een back-up te maken van de gegevens op de nas (zie ook kader ‘De nas back-uppen?’), voordat je met de nas-schijven aan de slag te gaat. Dit geldt zeker wanneer de nas unieke informatie bevat, bestanden die je nergens anders meer hebt. Is de nas gezond, maar alleen de opslag vol, dan is het maken van een back-up zeker raadzaam. Is de opslag in de nas defect of nadert een schijf volgens de S.M.A.R.T.-informatie zijn einde, dan is het maken van een back-up een afweging tegen het risico dat het uitvoeren van een back-up de nas nog instabieler maakt. Gelukkig zijn er steeds meer mogelijkheden om een nas te back-uppen, bijvoorbeeld naar een externe schijf of een Tandberg Data RDX QuikStor, maar ook de cloud. Sommige van deze back-upfuncties werken direct vanuit het besturingssysteem, voor andere moet je een extra package installeren. Had je zo’n package op het moment van de problemen nog niet geïnstalleerd, dan is het niet verstandig dat alsnog te doen als de opslag corrupt of defect is.

De nas back-uppen?

De beste maatregel tegen gegevensverlies is ook bij een nas het hebben van een back-up. Een back-up van een nas klinkt voor sommige mensen onlogisch omdat zij de nas zelfs als back-up zien. Maar dat is het juist níet! Bij back-ups geldt de 3-2-1-regel: 3 back-ups, op 2 fysiek verschillende media, waarvan 1 buitenshuis. Staan de back-ups van alle pc’s en andere apparaten alleen op de nas, dan voldoe je niet aan regel twee en drie van een goede back-up. Door de nas ook te back-uppen los je dat op, de gegevens komen dan op een tweede apparaat dat ook nog eens buitenshuis bewaard kan worden.

06 Hoeveel opslagruimte

Hoewel we nog niet zover zijn om schijven te wisselen, is het wel noodzakelijk te weten hoeveel gegevens er op de nas staan. De regel is dat de nieuwe schijf (of schijven) van de nas minimaal dezelfde opslagcapaciteit moeten opleveren als er nu is. Kleiner kan niet, en evenveel opslag alleen in geval van een defecte schijf, al kun je ook dan met een grotere schijf prima uit de voeten. Als je wilt weten hoeveel opslagruimte er nu is en wordt gebruikt, kijk dan in het onderdeel Opslagbeheer of Opslagmanager, of gebruik de Synology Opslag-analyser of bij QNAP Systeembronnen / Opslagbron / Opslagruimte voor meer inzicht. Om te zien welke schijven er in de nas zitten, kijk je bij Opslagbeheer / HDD/SSD of Opslag en opslagmomenten / Opslag / Schijven.

07 Gegevensbescherming

Het volgende om uit te zoeken is de inrichting van de opslagruimte op de nas en of daarbij is gekozen voor extra bescherming van de bestanden op de nas tegen hardware-falen zoals een defecte harde schijf. Bij het configureren van de opslagruimte op een nas zijn er drie opties: jbod, raid0 en raid1 én hoger. Bij jbod en raid0 is er geen extra bescherming tegen hardware-falen. Gaat een schijf stuk, dan is de héle opslagcapaciteit verloren en daarmee alle bestanden. Bij jbod en raid0 kun je dus niet zomaar een schijf vervangen door een andere. Dat kan min of meer wel bij raid1, raid5, raid6 en raid10. Dit zijn allemaal raid-varianten waarbij de gegevens zo op de schijven zijn opgeslagen dat wanneer één van de schijven stuk gaat, je geen gegevens verliest. Maar dat geldt dus alleen voor raid1, raid5, raid6 en raid10. Heb je gegevensbescherming, dan maakt dat het straks mogelijk schijven één voor één te vervangen door nieuwe of grotere. Zonder gegevensbescherming is die optie er niet.

Automatische raid

Met raid kun je de gegevens op een nas beschermen tegen het falen van één of meer harde schijven. Daarvoor moet je de juiste raid-variant kiezen en dat is niet altijd even makkelijk. Een aantal nas-fabrikanten biedt daarom een ‘slimme’ raid-mogelijkheid waarbij de nas op basis van de aanwezige schijven zelf bepaalt wat de beste raid is én waarbij het ook mogelijk is schijven van verschillende grootte te gebruiken. Bij Synology heet dit SHR (Synology Hybrid Raid), bij Netgear X-RAID. Dit werkt prima, maar bij een defecte schijf heb je gevoelsmatig minder zekerheid welke raid door de nas is gekozen en wat jij dus moet doen om de schijf te vervangen. Heb je na de eerste configuratie nog geen schijven vervangen dan kun je er bijna vanuit gaan dat bij twee schijven voor raid1 is gekozen en bij vier schijven en meer voor raid5. Moet je het raid-systeem herstellen, log dan in op de webinterface van de nas en controleer de raid-indeling bij Opslagbeheer of Opslagmanager en volg de aanwijzingen van de nas om het systeem te herstellen.

08 Schijf verwijderen

Om de opslagcapaciteit uit te breiden of te herstellen in geval van een defecte schijf, zullen een of meer schijven verwijderd moeten worden. Belangrijk hierbij is of de nas, ‘hot-swappable’ is of niet. Dit kun je nakijken in de specificaties van de nas. Is de nas hot-swappable, dan hoef je de nas niet uit te schakelen om de defecte schijf eruit te halen en de nieuwe schijf te plaatsen. Is de nas niet hot-swappable, dan moet je eerst inloggen op de webinterface en via het menu de nas netjes uitschakelen. Is de nas helemaal uitgeschakeld, verwijder dan de defecte schijf, plaats de nieuwe en start de nas weer op.

09 Raid0 en jbod ‘uitbreiden’

Wil je de opslag uitbreiden en is er een jbod- of raid0-indeling gebruikt, dan moeten de schijven vervangen worden door nieuwe met meer opslagcapaciteit. Zodra je de eerste schijf eruit haalt, zal de nas de totale opslagcapaciteit kwijtraken en de toegang tot alle bestanden. Zodra de nieuwe schijven zijn geplaatst, is het zaak de opslagcapaciteit opnieuw in te richten en dit keer liever met een indeling die wel extra gegevensbescherming biedt. Je kunt dit wanneer de nas hot-swappable is doen terwijl de nas is ingeschakeld, maar omdat toch de hele opslag niet toegankelijk is, kun je net zo goed de nas eerst uitschakelen. Nummer elke schijf die je uit de nas haalt corresponderend met de positie die de schijf in de oude configuratie innam.

10 Raid1 en hoger uitbreiden

Is de nas ingericht met raid1 of hoger, dan is er dus gegevensbescherming. Dit werkt in je voordeel. Je kunt telkens één schijf vervangen door een nieuwe en daarna de nas de opslagcapaciteit laten herstellen. Begin met de schijf met de kleinste opslagcapaciteit of indien de schijven allemaal dezelfde capaciteit hebben, gewoon de eerste in de nas. Nadat de nieuwe schijf is geplaatst, start je de herstelprocedure van het opslagvolume. Klik op Beheren / Herstellen en volg de stappen van de wizard. De nas zal de schijf leegmaken en daarna het raid-systeem herstellen. Dit laatste kan uren duren en soms wel meer dan een dag. Laat de nas rustig zijn werk doen en wacht geduldig tot de herstelactie is afgerond. Daarna verwissel je pas de volgende schijf, opnieuw de dan kleinste of de volgende in de nas indien ze allemaal gelijk zijn. Pas als alle schijven zijn vervangen én de raid opnieuw is hersteld, kun je de volledige nieuwe opslagcapaciteit benutten.

11 Defecte schijf bij raid0 en jbod

Wil je niet de opslagcapaciteit uitbreiden, maar is er een schijf defect, dan is de remedie bij raid0 en jbod heel eenvoudig: uithuilen en opnieuw beginnen. Raid0 en jbod bieden géén gegevensbescherming, dus zodra een schijf echt stuk is, is alle opslag verloren. De procedure is daarmee dezelfde als voor het uitbreiden, alleen kun je nu volstaan met het vervangen van alleen de defecte schijf. Waren de schijven ongeveer gelijktijdig gekocht, houd dan rekening met de mogelijkheid dat ook een volgende schijf spoedig de geest kan geven. Alle schijven vervangen kan dan de verstandigere optie zijn.

12 Defecte schijf bij raid1 en hoger

De werkwijze bij een defecte schijf in geval van een raid1 of hoger, is gelijk aan die bij het uitbreiden van de opslag. Alleen vervang je nu niet de kleinste schijf, maar de defecte schijf en kun je volstaan met een schijf van gelijke opslagcapaciteit. Is de schijf geplaatst, dan moet je ook nu de herstelprocedure starten via Beheren / Herstellen en moet elke verdere actie wachten tot het volume is hersteld.

Bekijken via Windows

Schijven in een nas worden veelal geformatteerd met een ext3, ext4, xfs of btrfs of nog andere indeling. De nas (Linux) kan daar prima mee overweg, een Windows-computer niet. De schijven uit de nas halen en middels een usb-dockingstation of een sata-poort op het moederbord aan de computer koppelen en de bestanden kopiëren, dat kan dus niet zomaar. Daarvoor is software nodig die de onbekende schijfformattering kan lezen én de raid-informatie begrijpt. Zulke software is er, bijvoorbeeld UFS Explorer, ZAR en Home NAS Recovery. De software is niet gratis en we hebben er zelf geen ervaring mee. Om de software te gebruiken, moeten de schijven uit de nas gehaald. Schakel hiervoor de nas uit én heel belangrijk, nummer elke schijf die uit de nas komt op een manier dat de hele set altijd weer in de juiste volgorde teruggeplaatst kan worden.

Helpdesk

Gegevensverlies is erger dan een beschadigd ego. Neem in geval van twijfel of onzekerheid over een probleem met de nas gerust contact op met de helpdesk van de nas-fabrikant. Zij hebben veel ervaring met problemen die zich kunnen voordoen. Bovendien biedt een aantal nas-merken de mogelijkheid een techneut op afstand op jouw nas te laten meekijken en dingen te repareren. Bij Synology regel je dat via het Ondersteuningscentrum, QNAP heeft hiervoor de Helpdesk-functie.

A2514_KSM laptop adapter voor Samsung LED LS22C,LS19D,LS22D,LS19E,LS22D
HF12 laptop adapter voor Philips HF3520/3485/3480/3471/3470 Wake-Up Light EXCELLENT
ACDP-100D01 laptop adapter voor Sony Vaio PCGA AC19V4 ACDP-100D01
BOSE 063404  voor BOSE SOUNDLINK Mini I serie Li-ion 2230mAH/17Wh 7.4V
45N0293 45N0294 laptop adapter voor Lenovo ADLX45NLC3/36200246 45W AC Adapter Charger IdeaPad Yoga 11
BOSE 404600  voor Bose SOUNDLINK I II III Li-ion 2300mah 11.1V/12.4v