RSS

Welcome to my Blog. Enjoy reading :)

Posts tonen met het label sneller. Alle posts tonen
Posts tonen met het label sneller. Alle posts tonen

woensdag 27 juni 2018

Zo kun je je pc sneller opstarten

Wanneer je de startknop van je computer indrukt, dan wil je natuurlijk zo snel mogelijk het bureaublad op je scherm zien. Een ssd als bootschijf kan wonderen doen, maar er zijn ook wel enkele softwarematige trucs om sneller opstarten mogelijk te maken.

Tip 01: Boottijd meten

We geven je in dit artikel tips en tools om de opstarttijd van Windows in te korten. Nu kun je natuurlijk een stopwatch gebruiken om de verschillen vast te leggen, dat werkt best betrouwbaar. Maar dan weet je wel alleen de totale opstarttijd. Het kan ook anders: met behulp van de gratis tool BootRacer. Deze tool deelt het opstartproces in vier opeenvolgende fasen op: Preboot, Windows Boot, Password Timeout en Desktop. De Preboot-fase speelt zich vooral op bios-niveau af en kan dus niet door Bootracer worden gemeten (zie ook tip 7). Met de Password Timeout-fase houdt de tool bewust geen rekening: dat is namelijk de tijd waarop Windows wacht op het invoeren van je wachtwoord (zie ook tip 5). De overige twee fasen laat Bootracer wél meetellen bij het berekenen van de opstarttijd. Dat zijn Windows Boot: de systeeminitialisatie die vooral bestaat uit het laden van stuurprogramma’s en het opstarten van services, en Dekstop: het voorbereiden van het bureaublad en het uitvoeren van programma’s die automatisch mee opstarten. Standaard voert BootRacer deze test uit bij elke start van Windows, dat kun je uitschakelen via Advanced / Options / Only once. Via de knop History toont BootRacer je de starttijden van de opeenvolgende herstarts: handig om je tijdwinst uit te tellen.

Tip 02: Slim afsluiten

Het mag vreemd lijken, maar een van de handelingen die de meeste impact heeft op de opstarttijd, is de manier waarop je Windows afsluit. Normaliter hoort in Windows 10 de functie Snel opstarten ingeschakeld te zijn. Deze functie combineert elementen van normaal afsluiten en de slaapstand. En wel zodanig dat Windows bij het opnieuw opstarten niet langer de kernel, drivers en de systeemstatus één voor één hoeft in te laden, aangezien die bij het afsluiten netjes in een speciaal bestand zijn bewaard. In uitzonderlijke gevallen kan deze functie voor problemen zorgen: bepaalde updates willen niet installeren, een dualboot-opstelling werkt niet naar behoren of je pc kan het bios niet langer correct bereiken.
Zolang je geen van deze nadelen ondervindt, doe je er zeker goed aan de functie Snel opstarten in te schakelen. Dat kan als volgt: druk op Windows-toets+S, tik energie in, kies Een energiebeheerschema selecteren en klik links in beeld op Het gedrag van de aan/uit-knoppen bepalen. Klik wanneer nodig op Instellingen wijzigen die momenteel niet beschikbaar zijn en zorg dat er een vinkje staat bij Snel opstarten inschakelen (aanbevolen). Weet wel dat dit alleen de snelheid van het opstarten opschroeft nadat je Windows effectief had afgesloten, en dus niet bij een ‘warme’ herstart.

Tip 03: Autostart-timing

Een andere ingreep die een merkbare impact kan hebben op de opstarttijd is het optimaliseren van de zogenoemde ‘autostarts’: programma’s die automatisch mee met Windows opstarten. Een snel overzicht hiervan krijg je in Windows 10 via Ctrl+Shift+Esc, waarmee je in het Taakbeheer komt. Klik eventueel Meer detailsaan en open vervolgens het tabblad Opstarten. In de kolom Invloed op opstartenkrijg je al een idee van de impact van elk item op de opstarttijd (Weinig, Normaalof Veel).
Er zijn tools die het respectieve aandeel van deze autostarters nog nauwkeuriger kunnen berekenen, zoals het al vermelde BootRacer. Klik hiervoor in BootRacer op Advanced / Options en open onderaan het tabblad Startup Control. Klik op Enable Control en zorg dat er een vinkje staat bij Measure program’s startup time en bij Log history of started apps. Bevestig met Save. Wanneer je nu de History van de daaropvolgende opstarttijden opvraagt, een van de ingangen met de rechtermuisknop aanklikt en Startup Programs Run History selecteert, lees je de exacte laadtijden van elke automatisch startend programma af.

Logboeken

Gevorderde gebruikers zullen wellicht bekend zijn met de functie Logboeken van Windows. Hierin worden de kleinste details bijgehouden van wat er allemaal op je systeem gebeurt … ook van de bootprestaties. Druk op Windows-toets+R en voer eventvwr.msc uit. Open hier achtereenvolgens Logboeken Toepassingen en Services / Microsoft / Windows / Diagnostics-Performance / Operational. De informatie is wat overweldigend, maar je kunt snel inzoomen: klik in het rechterpaneel op Huidig logboek filteren en vul de volgende data in: Diagnostics-Performance (bij Bronnen van gebeurtenis) en 100-199 (bij Gebeurtenis-id’s). Je krijgt nu allerlei feedback over de bootprestaties te zien: klik een item aan meer voor gedetailleerde informatie. Met wat geluk kom je zo te weten welke items voor extra vertraging in het opstartproces zorgen.

Tip 04: Autostart-optimalisatie

BootRacer bevat tevens een tool om ongewenste autostarters (al dan niet definitief) uit te schakelen en de onderlinge opstartvolgorde te wijzigen. In het hoofdvenster klik je op Startup Control. Om zo’n mee-eter tijdelijk uit te schakelen, verwijder je het vinkje naast het item. Je kunt hem ook permanent verwijderen met de knop Delete, maar dat doe je natuurlijk alleen maar als je zeker van je zaak bent.
Eventueel kun je ook de opstartvolgorde van de items aanpassen. Klik op de knop Set Order, waarna je via de pijltjes links en rechts van de items de gewenste volgorde instelt. Bevestig met de knop Finish Reordering.
Naast BootRacer is er nog een andere, krachtigere opstartbeheerder, die zich op de wat meer gevorderde gebruiker richt: HiBit StartUp Manager. Download het programma, waarbij je kiest voor de installeerbare versie; in de portable variant ontbreken enkele opties. Ook deze tool geeft je een lijst van alle autostarters, maar vanuit het contextmenu is het onder meer mogelijk via de optie Add to Delay zelf te bepalen of je het inladen van de autostarter bewust wilt uitstellen en zo ja met hoeveel tijd. Op deze manier krijg je dus iets sneller het bureaublad te zien, aangezien het uitgestelde programma pas naderhand wordt opgestart. Via de optie Automatic Delay is het zelfs mogelijk randvoorwaarden voor het uitstel vast te leggen, zoals 80% of CPU must be Idle of 60% of Disk must be Idle.

Crapware

Heb je een nieuwe pc of laptop aangeschaft, dan is die wellicht al voorzien van Windows. Handig, maar jammer genoeg maken veel producenten hiervan gebruik om allerlei extra software mee te installeren. Vaak zijn dat uitgeklede freemium-applicaties. Ook die kunnen de opstarttijd en de werking van je systeem vertragen. Een goede hulp om die rommel snel weg te werken is The PC Decrapifier. Het volstaat de knop Analyze in te drukken, de gewraakte apps te selecteren (wellicht vooral die op het tabblad Recommended) en te bevestigen met Remove Selected.

Tip 05: Service-optimalisatie

Windows laadt op de achtergrond niet alleen de automatisch meestartende programma’s, er zijn ook heel wat services die automatisch actief worden. Je zult wellicht niet zoveel opstarttijd winnen door overtollige services uit te schakelen, maar de werking van je systeem kan er wel wat rapper of stabieler door worden. Een overzicht van deze services krijg je vanuit het Taakbeheer (Ctrl+Shift+Esc) op het tabblad Services. Je treft hier ook de link Services openen aan, waarmee je in de module Services van Windows belandt. Een service definitief stopzetten is van hieruit niet zo moeilijk: rechtsklik op de service, kies Eigenschappen en stel het Opstarttype in op Uitgeschakeld.
De vraag is echter: hoe weet je welke services overtollig zijn? Lees: niet nodig voor (de goede werking) je systeem of bepaalde applicaties? Hier kan Google je vriend zijn, maar er zijn ook degelijke sites die je bij je keuzes kunnen helpen, waaronder deze (voor Windows 10). Scrol naar beneden om de lijst van Windows-services te zien die standaard met Windows worden meegeleverd. Let wel: er zijn verschillende pagina’s beschikbaar, klik op Next onderaan om die door te bladeren. In de kolom Safe for Laptop en Safe for Desktop lees je telkens af welke service je normaliter veilig kunt uitschakelen (Disabled). Bij de minste twijfel laat je de huidige status beter ongemoeid.

Tip 06: Auto-doorstart

Ben je de enige gebruiker van je computer, dan hoef je je niet noodzakelijk telkens met een wachtwoord bij Windows aan te melden – als je daar zelf geen veiligheidsproblemen in ziet natuurlijk. Je kunt Windows namelijk zo instellen dat het systeem automatisch met een specifiek gebruikersaccount doorstart. Hiermee kun je weer wat tijd besparen. Druk op Windows-toets+R en voer netplwiz uit. Selecteer je eigen account in het venster Gebruikersaccounts en haal het vinkje weg bij Gebruikers moeten een gebruikersnaam en wachtwoord opgeven om deze computer te kunnen gebruiken. Bevestig met OK en vul tweemaal het bijhorende wachtwoord in. Druk nogmaals op OK: voortaan start Windows netjes door met jouw account.

Dualboot

Heb je meer dan één fysiek besturingssysteem op je pc geïnstalleerd, waarbij je de computer moet herstarten om van het andere OS op te kunnen starten? Dan kun je met de volgende tips ook nog wat tijd besparen. Standaard wordt bij zo’n dualboot-opstelling een bootmenu geïnstalleerd dat vraagt van welk OS je wilt opstarten, met een time-out van 30 seconden. Dat kan best wat korter, toch? Ga als administrator naar de opdrachtprompt en voer het volgende commando uit: bcdedit /timeout x (waarbij x de gewenste time-out in seconden is, waarna het standaard ingestelde OS zal opstarten).
Een handige tool is nog iReboot, die gratis is voor niet-commercieel gebruik. Na installatie klik je het bijhorende pictogram in het Windows-systeemvak aan en plaats je een vinkje bij Reboot on Selection. Je hoeft dan voortaan slechts in dit snelmenu aan te geven met welk OS je de pc wilt herstarten. Je zult zien: dat gaat merkbaar sneller dan op de normale manier.

Tip 07: Bios

In tip 1 hadden we het al heel even over het bios (basic input output system) van je computer en stelden we dat BootRacer de tijd die het bios nodig heeft om een en ander te prepareren, niet kan berekenen. Dat komt omdat Windows (samen met alle applicaties binnen dit OS) pas actief wordt nadat de bios-bootfase is doorlopen. Tijdens deze fase worden onder meer de aanwezige apparaten geïdentificeerd en geïnitialiseerd, en wordt ook een POST-test (power-on self-test) uitgevoerd. Detecteert die een geldige systeemschijf, dan wordt de bijhorende bootrecord ingelezen, waarna de fakkel uiteindelijk aan het geïnstalleerde OS wordt doorgegeven.
Heel veel kun je niet doen om deze fase te versnellen. Het is wel belangrijk dat je alle hardwarecomponenten van de recentste firmware voorziet. Je doet er bovendien goed aan de bios-instellingen even te controleren. Hoe je precies tot in het setup-venster van je uefi/bios komt, hang af van je systeem: raadpleeg de handleiding bij je systeem, vaak is dit een F-toets of Escape.
Welke opties precies beschikbaar zijn in je uefi/bios hangt af van de fabrikant én van de bios-versie. Tips om mee te nemen zijn alvast: activeer een optie als Quick Boot of Quick Power on Self Test (indien beschikbaar), zodat de POST-test iets sneller wordt afgehandeld. Verder stel je de opstartvolgorde bij voorkeur zo in dat die het eerst van je harde schijf tracht op te starten, zodat het bios niet naar een geschikt opstartmedium hoeft te zoeken. Ongebruikte hardwarecomponenten schakel je voor zover mogelijk ook het beste uit in je bios.

Tip 08: Nogmaals meten

Al deze tips zorgen voor kleine optimalisaties, maar samen kan het voor best wat versnelling zorgen. En ook al is het maar een paar seconde: tel eens op hoe vaak per jaar je zit te wachten tot je bureaublad verschijnt, en dan realiseer je je vast dat elke seconde winst is.
Heb je alle tips gevolgd? Meet dan nu nog eens de opstarttijd van je systeem! Dat kan weer met de stopwatch of met een tool als BootRacer. Hoeveel sneller is jouw computer geworden in het opstarten?

APPLE A1484 voor ipad5 iPad Air 1st Gen + Tools Li-ion 8827mAh 3.73V
A1800 laptop adapter voor Microsoft Surface Pro 5 & Pro 4 Intel Core M3 i5 i7
MOTOROLA 82-150612-01 voor Motorola Symbol MC2100 MC2080 MC2180 BTRY-MC21EAB0E Li-ion 2400mAh 3.7V
DELL JWPHF R795X voor DELL XPS L401x L501x L701x serie Li-ion 56WH/ 6Cell 11.1V
CLEVO 6-87-W370S-4271 W370BAT-8 voor Clevo W350ET W350ETQ serie Li-ion 5200mah/76.96Wh 14.8V
MSI BTY-L77 voor MSI GT72 2QD GT72S 6QF GT80 2QE serie Li-ion 7500mAh/83.25Wh 11.1V

woensdag 2 mei 2018

Maak Windows 10 sneller en beter in 15 stappen

Het valt niet te ontkennen: wanneer je een pc met een kersverse Windows-installatie opstart, loopt alles lekker snel en vlot. Een paar maanden verder, als alles begint te vertragen, ben je echter heel wat minder enthousiast. Zie je een compleet nieuwe Windows-installatie niet zitten, dan zijn er gelukkig nog heel wat minder ingrijpende tweaks die weer vaart in je Windows-sessies kunnen brengen.

Tip 01: Kritische blik

Op internet circuleren massa’s tips en trucs die beloven je Windows-pc sneller en beter te maken. Maar hierbij moet je wel opletten! De kwaliteit van die tweaks varieert namelijk van bruikbaar tot ronduit belachelijk, en er zitten er ook bij die je systeem minder stabiel maken.
Laat je ook niet verleiden om een tooltje met één-klik-optimalisatie te kopen. Vaak opereert zo’n programma als een ‘black box’ waarbij je als gebruiker weinig of geen zicht hebt op wat de applicatie precies uitvreet, zodat je ook niet weet hoe je bepaalde handelingen kunt terugdraaien mocht er iets fout lopen. Wij zijn dus meer heil in ingrepen waarbij je de touwtjes zelf stevig in handen houdt. In dit artikel geven we heel uiteenlopende tips, tot het BIOS en de hardware toe. Tenzij anders vermeld, gelden de tips in principe voor zowel Windows 7, 8(.1) als 10.

Tip 02: AHCI-modus

Laten we meteen een open deur intrappen: naast het bijprikken van extra RAM-geheugen (op een geheugenhongerig systeem) is en blijft je harde schijf vervangen door een SSD één van de beste ingrepen om je systeem in één keer een heel stuk sneller te maken. Ga dan wel eerst na in het BIOS of de SATA-modus correct staat ingesteld: in de veronderstelling natuurlijk dat je je SSD aan een SATA-controller hebt gekoppeld. De meeste SSD’s werken namelijk sneller als die modus op AHCI(Advanced Host Controller Interface) staat ingesteld in plaats van op (Native of Standard) IDE. Eventueel kun je ook de RAID-modus activeren (indien beschikbaar), maar dat is uiteraard alleen zinvol wanneer je die functionaliteit nodig hebt (en over minstens twee schijven beschikt). Een belangrijk voordeel van de AHCI-modus (en RAID-modus) is namelijk dat die NCQ ondersteunt. Dat staat voor Native Command Queuing, wat inhoudt dat de controller de volgorde van de lees- en schrijfopdrachten zal optimaliseren. Let wel op! Wijzig deze modus niet zomaar op een werkend systeem: zo’n omschakeling houdt namelijk in dat je Windows zal moeten herinstalleren.

Tip 03: SSD-optimalisatie

Je hebt al een SSD? Dan heb je al een stevige optimalisatie achter de rug. Het kan echter geen kwaad om een aantal instellingen te checken die je SSD nog iets sneller kunnen laten werken. Vooral wanneer je een bestaande Windows-installatie naar een SSD hebt overgeplant, ga je maar beter na of de partitionering wel correct is ‘uitgelijnd’. Immers, een foutieve uitlijning vermindert de prestaties en de levensduur van je SSD. Zo’n controle kan weliswaar via een (complex) opdrachtregelcommando gebeuren, maar het gratis Disk Alignment Test maakt het eenvoudiger. Blijkt de uitlijning inderdaad niet in orde, dan kun je dat herstellen met bijvoorbeeld de tool Minitool Partition Wizard Free. Klik met de rechtermuisknop op je SSD en kies Align All Partitions.
Ga tevens na of de TRIM-functie wel is geactiveerd, die zorgt namelijk voor betere prestaties van je SSD. Open daartoe de opdrachtprompt en voer het volgende commando uit: fsutil behavior query disabledeletenotify. Krijg je DisableDeleteNotify = 0 als resultaat, dan is TRIM inderdaad actief. Is de waarde 1, dan kun je TRIM alsnog activeren met de opdracht fsutil behavior set disabledeletenotify 0.

Tip 04: Defragmentatie

Tenzij een schijf extreem zwaar gefragmenteerd is, wat inhoudt dat zeer veel bestanden in niet-aangrenzende clusters zijn opgeslagen, zal het defragmenteren van een harde schijf je tegenwoordig weinig snelheidswinst opleveren. Negeer dus alle websites die vandaag de dag anders beweren. Je zou eventueel je systeem op fragmentatie kunnen laten controleren, maar zo’n functie zit echter al in Windows ingebouwd: Windows controleert wekelijks je klassieke harde schijven. Defragmentatie op een SSD is echter slecht voor de hardware, maar gelukkig zijn de Windows-versies vanaf 7 en hoger zo slim geen defragmentatie uit te voeren op SSD’s (wel een TRIM-operatie en dat is prima). Kijk voor alle zekerheid na in het venster van de Windows-functie Stations optimaliseren of het Mediumtype bij je SSD-stations inderdaad op SSD (solid-state drive) staat ingesteld. Is dat niet zo, ga dan ook na of het BIOS de SSD-schijf wel correct heeft herkend.

Tip 05: Auto-starters

Eén van de belangrijkste redenen waarom Windows na verloop van tijd trager opstart zijn programma’s die automatisch met Windows opstarten en op de achtergrond actief blijven. Tja, een mens laat zich wel eens verleiden om allerlei gratis software uit te proberen…
Nu kun je dergelijke automatische opstartende software opsporen via het commando msconfig (Windows 7) of via het ingebouwde taakbeheer (Windows 8 en 10: druk op Ctrl+Shift+Esc). Open in beide gevallen het tabblad Opstarten. Een handiger tooltje is overigens Quick Startup. Echter, let op bij de installatie het vinkje te verwijderen bij de optie Glary Utilities installeren, anders installeer je meer dan de bedoeling was. Wanneer je deze tool opstart, krijg je op het tabblad Opstart programma’s een overzicht van deze auto-starters. Ben je zeker dat je een item niet (langer) nodig hebt, zet de schuifknop dan op Uitgeschakeld. Een alternatief is dat je het pijltje naast zo’n knop aanklikt en Vertragen kiest, waarna je zelf bepaalt met hoeveel seconden (van 30 tot 270) het opstarten van dit item moet worden uitgesteld. Met wat geluk lees je in het venster ook hoe medegebruikers erover denken, maar bij twijfel googel je toch beter ook zelf naar feedback.
Overigens tref je op het tabblad Ingeplande taken nog meer items aan. Die zijn afkomstig van de Windows Taakplanner: die vind je wel als je in Windows naar taakplanner zoekt. Aangezien de Taakplanner je meer informatie geeft over deze items, regel je dat beter via Windows zelf. Dat geldt trouwens ook voor de items op de tabbladen Programma services en Windows services (zie volgende tip).

Tip 06: Services

Het is heel normaal dat er op een doorsnee Windows-pc enkele tientallen services actief zijn, achtergrondprocessen van Windows en van bepaalde applicaties. Zoals gezegd vind je hiervan ook een overzicht via de tool Quick Startup, maar de ingebouwde Windows-module Services is informatiever. Die start je op door Windows-toets+R in te drukken en het commando services.msc uit te voeren. Klik een service aan en kies Eigenschappen, waarna je op het tabblad Algemeen het Opstarttype kunt wijzigen. Stel je dit in op Handmatig, dan wordt de service alleen opgestart als dat vereist is. Eventueel kun je een service die nodig is, maar niet noodzakelijk klaar hoef te staan bij de opstart op Automatisch (vertraagd starten) instellen. Let wel, experimenteer hier niet lukraak mee: immers, sommige services zijn essentieel en kunnen je Windows doen crashen als je die uitschakelt. Bij de minste twijfel googel je naar meer feedback.
Een nuttige site is die van Black Viper, hier krijg je namelijk een overzicht van alle Windows-services voor bijna elke denkbare Windows-editie. Scrol op de pagina van jouw Windows-versie naar beneden tot je de kolommen ziet. Klik vervolgens op de knop Show / hide columns en verwijder eventueel het vinkje bij DEFAULT [Windows-versie] voor de Windows-versie (bijvoorbeeld Enterprise) die jij niet hebt. De kolom Tweaked in het overzicht is met name interessant voor wie zoveel mogelijk overtollige instellingen wil deactiveren, maar deze kolom is niet voor elke versie beschikbaar.

Tip 07: Achtergrond-apps

Na Apple en Google is ook Microsoft in de ban geraakt van native ‘universele apps’, zodanig dat ze die ook stevig beginnen te pushen in de recentste Windows-versies. Een aantal apps draaien in Windows 10 zelfs standaard op de achtergrond, ook al heb je die niet bewust zelf opgestart. Dat heeft wel het voordeel dat ze iets sneller beschikbaar zijn, maar tegelijk houdt het ook een verspilling van systeembronnen in. Je kunt echter zelf bepalen welke van die apps op de achtergrond actief zijn. Open het Windows-startmenu, kies Instellingen en ga naar de rubriek Privacy. Scrol naar beneden en kies Achtergrond-apps. Zet de schakelaar op Uit als je die niet langer op de achtergrond actief wilt hebben, dat kan ook handig zijn als je energie op je laptop wilt besparen.

Tip 08: Auto-aanmelden

De kans is groot dat Windows je bij het opstarten telkens om je wachtwoord vraagt, ook al ben je de enige gebruiker. Vind je deze beveiliging overbodig, dan kun je die ook uitschakelen, zodat Windows netjes doorstart. Druk op Windows-toets+R en voer de opdracht netplwiz uit. Selecteer de gewenste gebruikersnaam, verwijder het vinkje bij Gebruikers moeten een gebruikersnaam en wachtwoord opgeven om deze computer te kunnen gebruiken en druk op Toepassen. Vul het bijhorende wachtwoord in (2x) en bevestig met OK. Voortaan hoef je je niet meer aan te melden bij Windows. Via dezelfde werkwijze kun je deze ingreep ook weer ongedaan maken.
Vind je het ook overbodig dat om je wachtwoord wordt gevraagd als de pc uit slaapstand komt, open dan het Windows-startmenu, kies Instellingen en ga naar de rubriek Accounts. Selecteer Aanmeldingsopties en kies Nooit bij Aanmeldingvereisen.

Tip 09: Snel opstarten

Windows 10 heeft een voorziening ingebouwd die ervoor zorgt dat bij het afsluiten van het systeem weliswaar alle applicaties worden afgesloten en de gebruikers worden afgemeld, maar tegelijk wordt de huidige systeemstatus (met geladen kernel en drivers) in een ‘slaapbestand’ opgeslagen. Als je nu de pc weer inschakelt, wordt je RAM-geheugen eenvoudigweg van de snapshot in dat slaapbestand voorzien, zodat je heel snel bij het aanmeldscherm komt. Deze functie staat standaard aan, maar het kan geen kwaad te controleren of dat ook op jouw systeem het geval is. Zoek in Windows naar energie en start het Energiebeheer op.
Klik op Het gedrag van aan/uit-knoppen bepalen, en plaats een vinkje bij Snel opstarten inschakelen. Desnoods kies je eerst Instellingen wijzigen die momenteel niet beschikbaar zijn. Bevestig met Wijzigingen opslaan. Let wel, deze modus heeft ook een paar nadelen. Het is namelijk mogelijk dat bepaalde systeemupdates dan niet goed installeren, maar dat kun je oplossen door je systeem te herstarten. In deze modus wordt je harde schijf ook ‘vergrendeld’, wat problemen kan geven als je vanuit een ander besturingssysteem, via dual boot, je schijf tracht te benaderen. Op sommige systemen kun je dan ook niet je BIOS (UEFI) bereiken, ook hier kan een herstart dan de oplossing bieden.

Tip 10: Hoge prestaties

Standaard staat het energiebeheerschema van je systeem ingesteld op Gebalanceerd, wat inhoudt dat Windows het midden tracht te houden tussen optimale prestaties en een energiezuinig systeem. Er zijn echter nog andere schema’s en het is ook mogelijk een schema naar eigen inzicht aan te passen. Daartoe open je opnieuw het Energiebeheer (zie vorige tip). Wil je het extra zuinig aandoen (bijvoorbeeld om de accu van je laptop te ontzien), dan kun je hier het schema Energiebesparing selecteren. In het kader van dit artikel mikken we vooral op een sneller systeem: klik hiervoor op Aanvullende schema’s weergevenen selecteer Hoge prestaties. Om aanpassingen door te voeren, klik je op De schema-instellingen wijzigen, waarna je zelf bepaalt wanneer het scherm wordt uitgeschakeld en de pc in slaapstand moet gaan. Klik op Geavanceerde energie-instellingen wijzigen voor nog meer opties. Zo kun je bij Harde schijf aangeven na hoeveel tijd (van inactiviteit) de schijf mag worden uitgezet en kun je bij Energiebeheer voor processor aangeven wat de minimale processorbelasting mag zijn; bij Hoge prestaties is dat standaard 100%.

Registerset

Er zijn heel wat registerinstellingen die op één of andere manier een (bescheiden) impact hebben op de prestaties van je Windows-systeem. Nu kunnen we die allemaal opsommen en van commentaar voorzien, maar op de site van AskVG hebben ze dat al gedaan. Op die pagina hebben ze het over “for Windows 7”, maar pin je daar niet op vast, want de veertien vermelde registertweaks gaan net zo goed op voor Windows XP, Vista, 7, 8, 8.1 als 10. Alle tweaks worden netjes toegelicht en voor wie het niet ziet zitten de aanpassingen zelf via de Register-editor (Windows-toets+R, commando regedit) door te voeren: je treft hier ook een link aan om een kant-en-klaar script te downloaden. Na het uitpakken van het zip-bestand volstaat een dubbelklik op Registry Tweaks To Make Windows Faster.reg (waarna je dat moet bevestigen) om de wijzigingen door te voeren. Via Kladblok kun je het script desgewenst eerst bekijken (en bewerken). Via een dubbelklik op Restore Default Settings.regkun je ook altijd naar de originele toestand terugkeren.

Tip 11: Sneller afsluiten

Het vergt nog altijd een aantal muisklikken om je pc af te sluiten in Windows. Dat kan iets sneller en wel op twee manieren. Zo kun je een snelkoppeling op je bureaublad zetten waarmee je Windows meteen afsluit. Klik je bureaublad op een lege plek met de rechtermuisknop aan en kies Nieuw / Snelkoppeling. Bij Geef de locatie van het item op vul je %windir%\System32\shutdown.exe /s /t 0 in. Eventueel voeg je hier ook nog de parameter /f aan toe, maar houd er dan wel rekening mee dat actieve toepassingen dan geforceerd worden afgesloten, zonder de gebruiker te waarschuwen. Druk op Volgende, geef een naam aan je snelkoppeling en rond af met Voltooien: de snelkoppeling verschijnt nu op het bureaublad. Tijdens zo’n afsluitprocedure geeft Windows achtergrondprocessen nog even de gelegenheid om zichzelf netjes af te sluiten, maar deze time-out kun je inkorten via een registeringreep. Druk op Windows-toets+R en voer regedit uit.
Navigeer naar HKEY_LOCAL_MACHINE\System\CurrentControlSet\Control. Dubbelklik op WaitToKillServiceTimeout en verlaag de waarde tot bijvoorbeeld 3000 (milliseconden). Levert deze aanpassing onverhoopt problemen op dan kun je die (stapsgewijs) met 1000 verhogen.

Tip 12: Special effects

Ook het oog van een Windows-gebruiker wil wat, maar besef wel dat al die ‘eye candy’ iets meer van je systeem vergt. Vooral op een wat ouder systeem met minder royale systeembronnen en een oudere versie van Windows kan dat wel wat vertragend werken. Je beslist echter zelf hoe fraai Windows eruit moet zien. Druk op Windows-toets+R en voer het commando sysdm.cpl uit. Open het tabblad Geavanceerd en druk op de bovenste knop Instellingen. Op basis van de vastgestelde kracht van je systeem heeft Windows zelf al Automatisch selecteren geselecteerd en een vinkje geplaatst bij de meest geschikte (van de 17 beschikbare) opties. Er zijn echter ook twee reeksen voorinstellingen: Beste weergave en Beste prestaties: de eerste selecteert simpelweg alle opties, de tweede geen enkele. Wil je echter zelf beslissen welke opties je wilt activeren, zoals Animaties op de taakbalk, Doorzichtig selectiekader weergeven, Miniatuurvoorbeeldweergaven van de taakbalk opslaan, Schaduw onder muisaanwijzer weergeven, etc. Bevestig je keuzes met OK.

Tip 13: Programma’s ruimen

Windows en je applicaties hebben voldoende vrije schijfruimte nodig om vlot en betrouwbaar te kunnen functioneren. Wie het met een bescheiden SSD moet doen, kan al snel te maken hebben met een volgelopen schijf. Een mogelijk gevolg is alvast dat er geen updates meer (correct) geïnstalleerd kunnen worden. In eerste instantie kun je dan alle overtollige applicaties verwijderen. Dat kan vanuit het Windows Configuratiescherm, maar een tool als Revo Uninstaller gaat nog grondiger te werk (door ook hardnekkige restanten op de schijf en in het register te verwijderen). Kies in dit geval dan bij voorkeur voor de verwijdermethode Gemiddeld. Je vindt de (wat oudere) gratis variant op de website via het tabblad Downloads. Maar je kunt ook de proefversie van 30 dagen kiezen of de betaalde versie aanschaffen.

Crapware

Heb je juist een nieuwe pc met een vooraf geïnstalleerde versie van Windows, dan is de kans groot dat die uitpuilt van de overtollige applicaties, die zich vaak ook nog eens lastig laten verwijderen. Zulke tools vertragen niet alleen het opstarten van je systeem, ze overvallen je geregeld met advertenties en kunnen je systeem zelfs instabiel maken. Liever dan te proberen die één voor één te verwijderen, laat je er een gratis tool als PC Decrapifier op los. Na een korte analyse categoriseert deze tool de gedetecteerde applicaties in drie tabbladen: Recommended, Questionable en Everything Else. De tools op het eerste tabblad kun je in principe zonder meer verwijderen, bij de andere ga je eerst na welke je eventueel wilt behouden.

Tip 14: Data opruimen

Heb je eenmaal alle overbodige applicaties verwijderd en is er nog steeds een tekort aan schijfruimte, dan zul je databestanden zoals zware downloads of grote videobestanden moeten opruimen. Gratis tools als SpaceSniffer en SequioaView helpen je snel de grootste ruimtevreters op te sporen met behulp van een grafische schijfrepresentatie. Je kunt gerust ook de ingebouwde functie Schijfopruiming van Windows op je schijf loslaten: druk op Windows-toets+R en voer de opdracht cleanmgr uit. Eventueel kun je nog een schoonmaakprogramma als het gratis CCleaner aanspreken om ook allerlei overtollige bestanden van Windows en allerlei applicaties op te ruimen.
Mocht je je systeem altijd volledig afsluiten en heb je geen behoefte aan de stand-bymodus, dan kun je ook het verborgen systeembestand hiberfil.sys verwijderen. Dat kan als volgt: klik met de rechtermuisknop op Opdrachtprompt in het startmenu van Windows en kies Als administrator uitvoeren. Voer daarna de volgende opdracht uit: powercfg -h off. Bevestig met Enter (de stand-bymodus opnieuw activeren kan altijd met powercfg -h on). De hoeveelheid ruimte die je bespaart is ongeveer het equivalent van je intern geheugen.

Tip 15: Updates

Driver- en firmware-updates voegen soms functies toe, maar heel vaak verbeteren ze ook wel de stabiliteit of de snelheid van de betreffende hardware. Vooral bij videokaarten luistert dat dikwijls heel nauw. Jammer genoeg blijken de drivers die je via de Windows update-service binnenhaalt niet altijd optimaal te zijn en doe je er daarom beter aan geregeld op de site van de videokaart-fabrikant te kijken naar geschikte updates. We raden je ook aan geregeld te controleren of er updates zijn voor de firmware van je router en je NAS. Voor je die installeert, doe je er wel verstandig aan op de site van de fabrikant te checken welke verbeteringen zo’n firmware-update voor je toestel in petto heeft en googel je best ook even naar mogelijke (negatieve) ervaringen van medegebruikers.

Gaming

Als gamer ben je natuurlijk altijd op zoek naar de beste ervaringen en dan ben je het aan jezelf verplicht om geregeld het internet af te struinen (bijvoorbeeld via Steam, gebruikersgemeenschappen of social media) op zoek naar ‘user mods’ (modifications). Voor heel wat games verschijnen geregeld nieuwe modificaties die je favoriete games er niet alleen beter doen uitzien of van extra functies voorzien, maar die ze ook sneller en stabieler maken.

Fontbeheer

Het zal je systeem op zich niet sneller maken, maar wie veel met Office werkt, kan ongetwijfeld zijn voordeel doen met een uitgedunde en dus overzichtelijkere fontlijst. De makkelijkste manier om overbodige fonts te wieden, is via een gratis tool als NexusFont (ook beschikbaar als portable applicatie). Het programma toont alle geïnstalleerde fonts aan de hand van een (eigen) voorbeeldzinnetje. Eén of meerdere fonts verwijderen doe je eenvoudigweg door die te selecteren en in het contextmenu De-installeren te kiezen. Pas op dat je geen fonts verwijdert die Windows of applicaties nodig hebben. Dat zijn met name de fontfamilies Arial, Courier (New), Lucida, Modern, MS (Sans) Serif, Roman, Script, Segoe, Small Fonts, Symbol, Tahoma, Times New Roman, Webdings en Wingdings. Je doet er in elk geval goed aan een font tijdelijk eerst naar een reservemap te kopiëren voor je die in NexusFont verwijdert. Dat doe je vanuit het contextmenu in NexusFont, met de optie Kopiëren naar map.

MOTOROLA 55-060112-05 voor Symbol MOTOROLA MC3000 MC3100 MC3090 IMAGER Scanner li-ion 2740mah 3.6V/3.7V
DA24NM130 laptop adapter voor Dell Venue 7 8 10 11 Pro Tablet
608431-001 608431-002 laptop adapter voor HP Compaq 8740w i5-540M 17.0 320/2GB PC
ACDP-100D01 laptop adapter voor Sony Vaio PCGA AC19V4 ACDP-100D01
HF12  laptop adapter voor Philips HF3520/3485/3480/3471/3470 Wake-Up Light EXCELLENT
ACDP-085E03 laptop adapter voor Sony LCD TV ACDP-085E01 / 085E02 power adapter #A16M LW

woensdag 12 juli 2017

Hoe maak laptop schoon

Zodra u een pc een tijdje in gebruik hebt, na verloop van tijd worden pc’s en laptops onvermijdelijk trager.
Zal het u ongetwijfeld gaan opvallen dat het ding enorme hoeveelheden stof aantrekt. Stof dat zich voornamelijk ophoopt rond de ventilatoren in de pc. Iets wat uiteraard de koeling van het systeem niet ten goede komt.
Maar ook monitor, muis, toetsenbord, printer en andere randapparaten worden door het gebruik ervan stoffig en vuil. We komen er dan ook niet onderuit om onze pc af en toe eens aan een flinke schoonmaakbeurt te onderwerpen.
Wij geven tips om je pc of laptop weer sneller te maken en op te ruimen. 
Zodra u een pc een tijdje in gebruik hebt, na verloop van tijd worden pc's en laptops onvermijdelijk trager.
Zal het u ongetwijfeld gaan opvallen dat het ding enorme hoeveelheden stof aantrekt. Stof dat zich voornamelijk ophoopt rond de ventilatoren in de pc. Iets wat uiteraard de koeling van het systeem niet ten goede komt.
Maar ook monitor, muis, toetsenbord, printer en andere randapparaten worden door het gebruik ervan stoffig en vuil. We komen er dan ook niet onderuit om onze pc af en toe eens aan een flinke schoonmaakbeurt te onderwerpen.
Wij geven tips om je pc of laptop weer sneller te maken en op te ruimen.

Wat u nodig hebt voor het schoonmaken van uw pc

Voor het van binnen en van buiten schoonmaken van uw pc, hebt u slechts enkele dingen nodig die bijna altijd wel in huis zijn.
Waar u overigens wel voor uit moet kijken is teveel vocht. Want elektrische onderdelen en water, gaan nu eenmaal slecht samen. Vochtig mag voor de buitenkant overigens wel.
De dingen die u nodig hebt om uw pc schoon te maken zijn:
  • Microvezeldoekjes
  • Perslucht in een spuitbus, ofwel compressed air cleaner
  • Kleine kwast
  • Wattenstaafjes
  • Spiritus
  • Multireiniger
  • Kunststofreiniger
  • LCD beeldschermreiniger
  • Platte schroevendraaier
  • Stofzuiger
  • Satéprikkers
Naast de zojuist genoemde dingen, hebt u vooral ook ruim de tijd nodig. Want vooral het schoonmaken van de binnenkant van de pc is een precies en nauwkeurig werkje. Omdat de gevolgen wel eens desastreus zouden kunnen zijn wanneer u onvoorzichtig te werk gaat. U zou namelijk niet de eerste zijn die per ongeluk een stukje elektronica van de pc beschadigt of een ventilator.

Buitenkant behuizing, beeldscherm en andere randapparaten schoonmaken

De behuizing van een pc bestaat doorgaans uit een metalen kast, waarbij op de diverse panelen een verflaag op de buitenkant is aangebracht. De voorkant van de behuizing is meestal gemaakt van een harde kunststof.
Randapparaten zoals beeldschermen, muizen, toetsenborden, printers en luidsprekers zijn veelal volledig vervaardigd uit kunststoffen.
Voor het reinigen van de buitenkant van de behuizing van de pc, kunt u gewoon een multireiniger gebruiken. Dat kan zowel in spray vorm uit een fles zijn alsook een multireiniger opgelost in warm water.
Het veiligst maakt u schoon wanneer u bij voorkeur een microvezeldoek vochtig maakt met de multireiniger en daarmee schoonmaakt. Want doorgaans zijn behuizingen van computerapparatuur niet waterdicht, terwijl u wel met elektronica te maken hebt. Direct sprayen op het schoon te maken oppervlak, zou dan ook wel eens tot gevolg kunnen hebben dat er vloeistof op plekken komt waar u het absoluut niet hebben wil.
Voor het schoonmaken van kunststoffen, kunt u overigens ook een speciale kunststofreiniger gebruiken. Reinigers die speciaal gemaakt zijn voor het reinigen van kunststoffen maken de kunststof veelal antistatisch. Zodat stof en vuil minder snel aangetrokken wordt. Ook brengen kunststofreinigers vaak een laagje op het kunststof aan, zodat het kunststof mooier glanst.

Beeldscherm schoonmaken

Beeldschermen en toetsenborden vragen bij het schoonmaken ervan wat extra aandacht.
Bij het beeldscherm hebben we naast de kunststof behuizing en poot, tevens te maken met het beeldscherm zelf. En op het materiaal waarvan het beeldscherm gemaakt is, kunnen we niet zomaar ieder schoonmaakmiddel gebruiken.
Beeldschermen zijn namelijk veelal voorzien van speciale laagjes die de beeldkwaliteit en het kijkcomfort verhogen. Laagjes die snel beschadigd zouden kunnen raken, of van het beeldscherm afgewreven zouden kunnen worden, wanneer we het verkeerde schoonmaakmiddel gebruiken.
Het is dan ook raadzaam om voor het schoonmaken van het beeldscherm een speciaal reinigingsmiddel voor LCD schermen te gebruiken, in combinatie met een zachte microvezeldoek.

Toetsenbord schoonmaken

Een toetsenbord schoonmaken is weer een heel ander verhaal. Want vuil en stof komt niet alleen maar terecht op het toetsenbord, maar tevens tussen en onder de toetsen. Iets wat een toetsenbord na verloop van tijd een bron van bacteriën en vuiligheid kan maken. Zeker wanneer u met enige regelmaat iets nuttigt achter te computer.
Het schoonmaken van het toetsenbord gaat het eenvoudigst als volgt:
  1. Zet het toetsenbord op een zijkant, waarbij de toetsen naar beneden wijzen. Pak vervolgens een zachte kwast en veeg daarmee toetsenbord en toetsen grondig schoon.
  2. Houd het toetsenbord nog steeds vast met de toetsen naar beneden wijzend, en klop op de onderkant van het toetsenbord. U zult vervolgens al na enkele keren kloppen kunnen waarnemen, hoeveel vuil zich onder de toetsen heeft schuilgehouden al die tijd.
  3. Blijf het toetsenbord op de kop houden, terwijl u een de spuitbus met perslucht ter hand neemt. En spuit tussen de toetsen door de rest van het vuil onder de toetsen vandaan.
  4. Leg het toetsenbord neer met de toetsen naar boven. En maak het toetsenbord vervolgens goed schoon met een multidoekje bevochtigt met kunststofreiniger. Voor het verwijderen van vuil op lastig bereikbare plekken kan een wattenstaafje goede diensten bewijzen.
Wanneer er vuil vastzit onder een toets, en u krijgt het vuil met geen mogelijkheid onder de toetsen vandaan, dan kunt u toetsen voorzichtig uit het toetsenbord verwijderen met behulp van een zo breed mogelijke platte schroevendraaier.
Schuif hierbij de schroevendraaier voorzichtig onder een toets en wip vervolgens de toets voorzichtig uit zijn bevestiging door de schroevendraaier voorzichtig een kant op te draaien.
Uiteraard kunt u ook meerdere toetsen tegelijk van het toetsenbord verwijderen. Als u dat doet, dan is het wel raadzaam om van tevoren even een foto te maken van het toetsenbord, met alle toetsen nog op hun plek.

De binnenkant van de pc schoonmaken

Het klusje dat het meeste aandacht zal vergen, is het schoonmaken van de binnenkant van de pc. Temeer omdat daarvoor de behuizing van de pc opengemaakt zal moeten worden. Maar voordat u de behuizing van de pc openmaakt, verwijdert u uiteraard eerst de stekker uit het stopcontact. En legt u de pc vervolgens op de zijkant neer. Waarbij het te verwijderen paneel naar boven wijst.
Want het openmaken van de behuizing van een pc, geschiedt doorgaans door middel van het losdraaien en verwijderen van een drietal schroeven aan de achterkant van de behuizing. Waardoor één van de zijpanelen van de behuizing kan worden weggenomen.
Zodra een van de zijpanelen van de behuizing is verwijderd, kunt u een blik werpen in de pc. Wat u daarbij snel zal opvallen is, dat zich vooral een hoeveelheid stof verzameld zal hebben op en rondom de ventilatoren in de pc.
Het grootste gevaar bij het schoonmaken van de binnenkant van de pc is, dat u door middel van statische elektriciteit elektronicaonderdelen in de pc beschadigd. Daarom is het altijd aan te raden een speciale antistatische polsband te dragen waarmee u uzelf verbindt met de behuizing van de pc.
Kunt u niet zo snel een antistatische polsband krijgen, dan moet u er tijdens het schoonmaken van de binnenkant van de pc minimaal voor zorgen dat één van uw onderarmen constant in contact is met de behuizing van de pc. Wanneer de pc op een zijkant ligt, kunt u dit eenvoudig doen door tijdens het schoonmaken van de pc met uw onderarmen te steunen op de behuizing.

Ventilator schoonmaken

Uiteraard willen we het liefst geen stof op de ventilatoren in onze pc zien. Simpelweg omdat stof de werking van de ventilatoren negatief beïnvloed. Waardoor bepaalde onderdelen in de pc warmer zouden kunnen worden dan eigenlijk de bedoeling is, en de levensduur ervan bekort wordt.
Gewoon even snel de stof van de ventilatoren afblazen, afzuigen of afborsten is in veel gevallen niet aan te raden. De ventilatoren zullen op deze manier dan wel schoon worden, maar tevens veelal beschadigd raken.
Te grote kracht uitoefenen op de bladen van de ventilator kan onbalans veroorzaken. Waardoor de ventilator meer herrie zal gaan maken dan voorheen. En ook wel eens stuk zou kunnen gaan.
Tevens is het aanlokkelijk om bij het schoonblazen of schoonzuigen van een pc ventilator, de ventilator even lekker hard te laten draaien. Helaas heeft dat juist vaak tot gevolg dat het lager van de ventilator beschadigd raakt. Waardoor de ventilator wederom meer herrie zal gaan maken dan voorheen. En op den duur misschien zelfs wel stuk zal gaan.
Ventilatoren in een pc maakt u het veiligst schoon door een lange houten satéprikker langs de ventilatorbladen naar beneden te leiden en zo vast te houden, zodat de ventilator geblokkeerd wordt en niet langer kan draaien tijdens het schoonmaken.
Vervolgens verwijdert u met een zacht kwastje voorzichtig de meeste stof. Waarna u met de spuitbus perslucht de restanten stof van de ventilatorbladen afspuit. Kijk hierbij uit dat u geen stof op de as van de ventilator en in de lagers van de ventilator spuit. Want ook daarvan kan een ventilator kapot gaan. Houd tevens de spuitbus met lucht altijd zo'n 25 tot 30 cm boven het te reinigen oppervlak. Omdat anders de kracht die de lucht uitoefent op het te reinigen oppervlak wel eens te groot zou kunnen worden.
Op dezelfde wijze kunt u iedere ventilator in de pc schoonmaken.
Zodra u alle ventilatoren stofvrij en schoongemaakt hebt, kunt u met de stofzuiger alle stof uit de pc wegzuigen. Zorg er hierbij overigens wel nog steeds voor dat de ventilatoren niet kunnen draaien. En dat u bovendien tijdens het zuigen geen onderdelen raakt met de zuigmond van de stofzuiger.
Uw pc van binnen schoonmaken is zoals u ziet geen moeilijke klus, maar wel een klus waar u soms even de aandacht bij moet houden.
Tevens is het schoonmaken van uw pc een klus die u met enige regelmaat moet uitvoeren. Zeker wanneer u uw pc veel gebruikt en deze in een stoffige omgeving zijn werk moet doen. En een stoffige werkomgeving hebt u eigenlijk al snel, wanneer uw pc rechtstreeks op tapijt en onder uw bureau staat.
In een dergelijk geval is 2 keer per jaar de binnenkant van uw pc schoonmaken absoluut geen overbodige luxe.
De buitenkant van uw pc en randapparaten, zoals het beeldscherm, die constant blootgesteld worden aan stof en vuil kunnen toch wel vaak eens per maand een schoonmaakbeurt gebruiken.
Geregeld uw pc schoonmaken, zorgt er niet alleen voor dat uw computerapparatuur er tiptop uit blijft zien, maar tevens dat de apparatuur betrouwbaar zijn werk blijft doen. En dat u dag in dag uit er uw werk comfortabel mee kan doen.

donderdag 29 december 2016

Upgrade je pc en maak 'm een stuk sneller

Veel mensen vinden het upgraden van de computer behoorlijk eng. Je moet eerst weten wat je moet upgraden, wat je vervolgens moet aanschaffen en hoe je het nieuwe onderdeel moet installeren en gebruiken. Met een paar handige tips is het echter al mogelijk om veel onderdelen in je pc te upgraden, zonder dat dat al te veel moeite kost.

Tip 01: Welk onderdeel?

Voordat we bespreken welke onderdelen je allemaal kunt upgraden, is het belangrijk eerst te bepalen welk onderdeel het meeste toe is aan een upgrade. De zogenaamde ‘bottleneck’ van je computer is dát onderdeel dat ervoor zorgt dat de andere pc-onderdelen niet optimaal benut worden, omdat het zo traag is dat de rest erop moet wachten. Dat kan je processor zijn, je interne geheugen, je harde schijf of je videokaart. Soms is het eenvoudig om erachter te komen welk onderdeel toe is aan een upgrade: als je bijvoorbeeld een melding krijgt dat je geen vrije schijfruimte meer hebt. Soms is het minder duidelijk. Om er dan achter te komen waar de upgrade het hardst nodig is, open je, tijdens gebruik van je pc, Taakbeheer. Op Windows 10 doe je dat door met de rechtermuisknop op de taakbalk te klikken en te kiezen voor Taakbeheer. Het kan zijn dat je eerst nog op Meer details moet klikken, waarna je naar het tabblad Prestaties kunt gaan waar je voor elk onderdeel ziet hoe dat benut wordt door je pc. Zie je daar een duidelijke verdachte, dan is het tijd om je klaar te maken. Wil je je pc in zijn geheel echter sneller maken, kijk dan vooral even naar de tip Geheugen en SSD.

Tip 02: Geheugen

Een van de eenvoudigste upgrades aan je pc is het toevoegen van intern geheugen, het RAM. Met meer RAM kan je pc beter meerdere programma’s tegelijk uitvoeren, omdat alle programma’s in het geheugen actief kunnen blijven. Als je nu 4 GB of minder aan intern geheugen hebt, is het tijd voor een upgrade naar 8 GB om je pc toekomstbestendig te maken. Om alle benodigde informatie van het geheugen in te zien, maak je het best gebruik van RAMMon van PassMark. Download het programma en volg de installatiestappen, waarna het programma automatisch wordt geopend. Je ziet bovenaan de totale hoeveelheid geheugen en bij Ram Type welk type RAM je computer heeft. Dat zal DDR2, DDR3 of DDR4 zijn. Maak je gebruik van DDR2, dan is je pc dusdanig oud dat een upgrade de moeite waarschijnlijk niet meer waard is. Daaronder staat de Standard Name, waarbij het gedeelte na DDRX- de frequentie is. Je ziet in RAMMon per sleuf het type en de hoeveelheid RAM. Als er geen vrije sleuf meer is, dan is het een optie om één RAM-reep uit je pc te halen en er een nieuwe met meer capaciteit voor terug te zetten. Voor pc’s koop je overigens geheugen met de DIMM-vormfactor, voor laptops heb je SODIMM nodig.

Tip 03: Geheugen installeren

Het installeren van geheugen in een computer is niet zo ingewikkeld. Je opent de pc-behuizing door de schroeven op de achterkant los te draaien, zodat je toegang hebt tot het moederbord. Vervolgens leg je de pc plat op z’n kant. Het verschilt per moederbord, maar vaak zitten er bovenin één of twee reepjes aan geheugen met nog een aantal vrije sleuven. Aan de uiteindes van die repen zit de plek waarop je kunt drukken om het RAM los te maken van het moederbord, zodat je het er eventueel uit kunt halen. Vervolgens plaats je de nieuwe geheugenreep door deze stevig in de houder te drukken totdat deze erin klikt. Raadpleeg voor de precieze stappen even de handleiding van je moederbord, waar het vaak duidelijk staat beschreven. Sluit vervolgens de pc even aan en schakel deze in. Als de computer opstart naar Windows, weet je dat het geheugen goed is geplaatst.

Tip 04: Harde schijf

Een andere mogelijkheid waar je snel veel voordeel uit kunt halen, is het upgraden van je harde schijf. Vooral als je net even wat opslagruimte te kort komt en altijd moeite hebt om genoeg vrije ruimte over te houden. Dat terwijl een extra harde schijf helemaal niet zo veel hoeft te kosten. Je hebt al een 1TB-schijf vanaf vijftig euro en een 3TB-schijf vanaf honderd euro. Als je graag een extra schijf in je pc wilt plaatsen, is het nodig op een aantal kleine zaken te letten. Zo moet je ervoor zorgen dat er genoeg ruimte is in de pc-kast, maar dat zal vaak geen probleem zijn. Voor een laptop geldt hetzelfde, maar helaas zit daar vaak niet genoeg ruimte in. Wat je dan bij sommige modellen kunt doen, is om een eventueel aanwezige dvd-speler eruit te halen. Je kunt vervolgens een ‘HDD-caddy’ kopen. Dat is een houder voor de extra schijf, zodat die er mooi in past. Check wel of je een HDD-caddy koopt die geschikt is voor jouw merk en type laptop. Verder moet je erop letten dat je moederbord nog een vrije SATA-aansluiting heeft en dat je voeding nog een aansluiting beschikbaar heeft om de schijf van stroom te voorzien. Het handigste is om even je pc-kast te openen, de huidige aansluitingen van de schijf te bestuderen en te kijken of er nog eenzelfde aansluiting beschikbaar is aan die kabel.

Tip 05: SSD

Heb je wel genoeg schijfruimte en geheugen, maar wil je een snellere computer, dan is verreweg de beste optie om te investeren in een SSD. Een SSD-schijf werkt veel sneller dan een traditionele harde schijf, omdat deze geen bewegende delen bevat. Daardoor maakt het niet uit waar een bestand zich op de schijf bevindt: de tijd om willekeurig welk bestand te bereiken is altijd even lang. Bij een gewone harde schijf is dat anders: daar moet bijvoorbeeld de kop draaien als een bestand zich aan de andere kant van de schijf bevindt – terwijl de klok door tikt. Een SSD is dus sneller. Voordat je een SSD aanschaft, moet je eerst even controleren of er nog ruimte in de pc-kast vrij is en of je nog een vrije SATA-aansluiting hebt op je moederbord. Zorg er wel voor dat dit een SATA3 (6 Gbit/s)-aansluiting is, want anders gaan veel van de prestatieverbeteringen van een SSD verloren.

Tip 06: Opslagruimte SSD

De vraag is hoeveel opslagcapaciteit je SSD moet hebben. Voor Windows merken we uit eigen ervaring dat 128 GB vaak behoorlijk krap is. Na verloop van tijd wordt de Windows-map groter en groter, net zoals andere mappen op je schijf waar je weinig tot geen invloed op hebt. Het uiteindelijke resultaat: een volle schijf. Om die reden raden we toch minimaal 256 GB aan opslag aan. Dergelijke SSD’s zijn inmiddels te koop voor minder dan honderd euro. Over het algemeen is het overigens zo dat SSD’s met meer opslagcapaciteit beter presteren. Hoe lang dat nog duurt is de vraag: steeds meer SSD-fabrikanten werken eraan om de snelheid onafhankelijk te maken van de SSD-capaciteit.

Tip 07: Schijf installeren

Om een harde schijf en/of een SSD in je computer te installeren, open je eerst de behuizing. In de pc-behuizing vind je over het algemeen vooraan de schijf of schijven. Het is dan vaak mogelijk om een slede uit de pc-behuizing te halen en hier de schijf in te plaatsen –met een aantal schroefjes van de pc-behuizing, mocht je die hebben. Daarna schuif je de slede met daarin de schijf vast terug in de behuizing. Vervolgens moet je ook de andere kant van de behuizing even losschroeven, zodat je de kabels aan kunt sluiten. Je prikt dan de ene kant van de SATA-kabel in het moederbord en het andere uiteinde in de schijf of SSD. Gaat het om een SSD, zorg er dan voor dat je een SATA3-aansluiting met 6 Gbit/s gebruikt, voor optimale snelheid. Raadpleeg hiervoor even de handleiding: op veel moederborden is het zo dat alleen de eerste of de eerste twee SATA-aansluitingen de 6 Gbit/s-snelheden hebben.

Tip 08: Schijfmigratie

Nu je een SSD hebt, wil je er wel optimaal gebruik van maken. Daarom is het nodig om Windows op de SSD te installeren. Je kunt dan twee kanten op. Bij optie één installeer je Windows in zijn geheel opnieuw op de SSD, zet je alle persoonlijke bestanden van de oude harde schijf over (naar de SSD of naar een externe harde schijf), waarna je de oude schijf leegt en formatteert. Deze schijf kan vervolgens weer dienst doen als opslagschijf. Schuif hem in je pc-kast en zet al je bestanden er weer op terug. Vervolgens installeer je al je software weer op de SSD.
Het is wat werk, maar je hebt dan wel meteen weer een schone Windows-installatie zonder allerlei rotzooi. Optie twee is het gebruik van migratiesoftware. Met dergelijke software kun je je oude schijf klonen naar de SSD. Probleem is echter dat harde schijven vaak veel meer capaciteit hebben dan de SSD. Als je al die gigabytes ook echt gebruikt, is klonen onmogelijk – simpelweg omdat het niet gaat passen. Dan is het nodig om eerst je bestanden van de oude harde schijf eraf te halen, totdat de gebruikte schijfruimte op je oude schijf kleiner is dan de totale ruimte op de SSD. Daarna start je het klonen, leeg je de oude schijf en zet je je bestanden terug. Sommige fabrikanten leveren software mee om te klonen. Is dat niet het geval, dan kun je ook software als Macrium Reflect Free gebruiken, waarmee je eenvoudig de schijf kunt klonen. Na het klonen start je even op in de UEFI of het BIOS en zorg je dat de pc opstart vanaf de nieuwe SSD.

Tip 09: Nieuwe videokaart

Het kan lastig zijn om te bepalen wanneer het tijd wordt voor een nieuwe videokaart. Waarschijnlijk merk je dat pas bij een nieuwe, veeleisende videogame. Over het algemeen is het zo dat je minimaal dertig frames per seconde wilt voor een soepele game-ervaring, uitgaande van 1920 bij 1080 pixels en (minimaal) gemiddelde instellingen. Het aantal frames per seconde meet je eenvoudig met bijvoorbeeld Fraps. Tijdens een spel kun je dan op F12 drukken om linksboven het aantal frames per seconde in een spel te zien. Haal je regelmatig minder dan dertig, dan is een upgrade misschien de moeite waard. Voordat je overweegt up te graden, zou je eerst nog kunnen proberen over te klokken, maar dat is wel iets waar je je eerst goed in moet verdiepen. Ook moet je zeker weten dat je videokaart dat aankan. Is je kaart bijvoorbeeld heel oud en je pc-kast stoffig, dan kan een overklok al snel zorgen voor te hoge temperaturen en heeft het dus niet zo veel zin.

Tip 10: Videokaart

Als je veel games speelt, is het aanbevolen om elke twee tot drie jaar de videokaart te upgraden. Dat hoeft niet zo veel te kosten: voor maximaal 250 euro kun je er eenvoudig weer twee jaar tegenaan. Het vervangen van de videokaart is bovendien een stuk minder werk en goedkoper dan het kopen van een compleet nieuwe pc. Er is wel één voorwaarde aan verbonden: je moet een enigszins goede processor hebben. Om je grafische kaart te upgraden, hoef je eigenlijk op niet zo veel te letten. Het belangrijkste is dat er ruimte is in de behuizing van je pc.
Wanneer je een high-end maar misschien ietwat verouderde videokaart hebt, is dat vaak geen probleem. Sommige nieuwe kaarten zijn zo groot dat ze soms twee sleuven in beslag nemen, dus die moeten wel vrij zijn. Die kaarten vereisen verder wel gewoon maar één PCI-sleuf. Voor een nieuwe grafische kaart kun je op dit moment bijvoorbeeld denken aan een AMD RX480 of de Nvidia GTX 1060. Beide kaarten kunnen alle huidige games goed draaien op 1080p en gaan nog wel een paar jaar mee.

Tip 11: Twee videokaarten

In plaats van een geheel nieuwe videokaart te plaatsen, kun je er ook voor kiezen om een grafische kaart bij te plaatsen. Die optie is vaak goedkoper, omdat je dan simpelweg je oudere videokaart nog een keer koopt (mits die natuurlijk nog wel in de winkel ligt). Je oudere videokaart nogmaals kopen? Ja, je kunt alleen twee dezelfde videokaarten tegelijk in een pc gebruiken. Via Windows-toets+X / Apparaatbeheer / Beeldschermadapters zie je snel welke videokaart er in jouw pc zit. Er zitten echter wel een aantal haken en ogen aan het gebruik van meerdere videokaarten: je moederbord moet het ondersteunen en niet alle games kunnen even goed overweg met twee videokaarten. Je hebt in het slechtste geval hoe dan ook de prestaties van de originele videokaart; in het beste geval worden de prestaties verdubbeld. Controleer ook nog even of je voeding goed genoeg is: je wilt minimaal 550 watt. Je kunt eenvoudig berekenen of je voeding het aankan. Vul daar alle onderdelen van je pc in en klik op Calculate om te kijken hoeveel watt er nodig is. Je ziet het wattage van je voeding door even de pc-behuizing eraf te halen en op de sticker op de voeding te kijken.

Tip 12: Processor-upgrade

Er is nog één component dat je kunt upgraden en dat is het hart van je pc: de processor. De enige reden om dat te doen is als je niet alles uit je videokaart of SSD kunt halen, omdat je processor simpelweg niet snel genoeg is. Dat merk je vrij eenvoudig tijdens een game of videobewerking met een programma als HWMonitor. Je downloadt het programma vanaf de website. Na de installatie open je het programma tijdens de verschillende activiteiten die je uitvoert. Is dat een game, laat die dan in windowedmode doordraaien door op Alt+Enter te drukken. Houd bij HWMonitor de Utilization van de cpu en gpu in de gaten (om het overzichtelijk te houden kun je de rest inklappen). Als de cpu op honderd procent werkt, maar de gpu verder niet zo veel doet, dan is het vrij duidelijk waar nog prestatieverbeteringen gehaald kunnen worden. Is het andersom, dan heeft een upgrade van de processor niet zo veel zin. Werkt alles al op honderd procent? Dan is het misschien tijd voor een nieuwe computer ...

Tip 13: Socket

Het upgraden van de cpu is niet zo eenvoudig en misschien zelfs niet mogelijk zonder het moederbord te vervangen. Bij de processor gaat het om de gebruikte socket: de aansluiting op je moederbord. Die bepaalt welke processoren ondersteund worden. Bijna elke generatie processoren heeft zijn eigen socket. Welke socket er in jouw pc gebruikt is, kun je achterhalen met bijvoorbeeld CPU-Z. Open dat programma; op het eerste tabblad bij Package zie je de informatie die je nodig hebt. Vervolgens ga je op het web op zoek naar de cpu’s die (nog) verkocht worden voor ‘jouw’ socket.
Het is echter mogelijk dat je al de snelste processor gebruikt voor die betreffende socket. In dat geval is het simpelweg onmogelijk om te upgraden zonder het moederbord te vervangen. Vind je wel een processor met dezelfde socket die sneller is dan je huidige, dan kun je een upgrade overwegen. Let wel op dat Intel expres de oudere generaties duurder maakt om de verkoop van nieuwere chips te stimuleren. Het daadwerkelijk upgraden van de processor lijkt misschien uitdagend, maar is te doen. Je schroeft de processorventilator los, haalt de cpu eruit en plaatst de nieuwe. Vervolgens plaats je (indien meegeleverd) de nieuwe ventilator, of je schroeft de oude terug. Voor precieze instructies raadpleeg je de handleiding van je moederbord en die van de cpu.

Als je je pc openmaakt …

Als je de hardware daadwerkelijk gaat installeren in je computer, is het belangrijk om op een aantal zaken te letten. Zorg ervoor dat je alle apparaten en kabels van je pc loskoppelt en dat je de schakelaar bij de voeding omzet, zodat deze uitgeschakeld is. Op die manier heb je geen risico op schokken. Daarnaast zal je tijdens de werkzaamheden veel profijt hebben van een gemagnetiseerde schroevendraaier. Daarmee is het een stuk eenvoudiger om de schroefjes vast te pakken en erin te draaien, iets wat soms geen eenvoudige taak is. De magneet is bovendien zo zwak dat er geen schade aan je pc aangericht kan worden. Een ander punt waar je op moet letten is dat je geen statische elektriciteit afgeeft. Hiermee kun je de pc wél beschadigen. Om te ontladen raak je even iets van metaal aan, of gebruik een antistatische polsband.

Tip 14: Beeldscherm

Tot nu toe hebben we alleen maar gekeken naar de interne onderdelen van de computer. Extern valt er natuurlijk ook het een en ander te verbeteren. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het beeldscherm. Je kunt bijvoorbeeld kiezen voor een IPS-paneel, zodat je betere kijkhoeken hebt en een betere kleurreproductie. Deze schermen zijn vaak ook prima geschikt voor gamen, waar dat vroeger nog weleens anders was. Je kunt natuurlijk ook kiezen voor een groter scherm of een extra scherm. Waar je vooral op moet letten bij een beeldscherm is dat je videokaart of moederbord, als je geïntegreerde graphics gebruikt, daar nog wel een aansluiting voor beschikbaar heeft. Veel monitoren worden geleverd met een HDMI-, DVI- of DisplayPort-aansluiting. Bij een 4K-scherm is het ook belangrijk om te controleren of het compatibel is met je videokaart of laptop. Voor gaming is een betere investering overigens in een scherm met 144 Hz, waarmee alles een stuk soepeler wordt weergegeven.

maandag 14 november 2016

Maak Windows 10 sneller en beter in 15 stappen

Het valt niet te ontkennen: wanneer je een pc met een kersverse Windows-installatie opstart, loopt alles lekker snel en vlot. Een paar maanden verder, als alles begint te vertragen, ben je echter heel wat minder enthousiast. Zie je een compleet nieuwe Windows-installatie niet zitten, dan zijn er gelukkig nog heel wat minder ingrijpende tweaks die weer vaart in je Windows-sessies kunnen brengen.

Tip 01: Kritische blik

Op internet circuleren massa’s tips en trucs die beloven je Windows-pc “faster and better” te maken. Maar hierbij moet je wel opletten! De kwaliteit van die tweaks varieert namelijk van bruikbaar tot ronduit belachelijk, en er zitten er ook bij die je systeem minder stabiel maken.
Laat je ook niet verleiden om een tooltje met één-klik-optimalisatie te kopen. Vaak opereert zo’n programma als een ‘black box’ waarbij je als gebruiker weinig of geen zicht hebt op wat de applicatie precies uitvreet, zodat je ook niet weet hoe je bepaalde handelingen kunt terugdraaien mocht er iets fout lopen. Wij zijn dus meer heil in ingrepen waarbij je de touwtjes zelf stevig in handen houdt. In dit artikel geven we heel uiteenlopende tips, tot het BIOS en de hardware toe. Tenzij anders vermeld, gelden de tips in principe voor zowel Windows 7, 8(.1) als 10.

Tip 02: AHCI-modus

Laten we meteen een open deur intrappen: naast het bijprikken van extra RAM-geheugen (op een geheugenhongerig systeem) is en blijft je harde schijf vervangen door een SSD één van de beste ingrepen om je systeem in één keer een heel stuk sneller te maken. Ga dan wel eerst na in het BIOS of de SATA-modus correct staat ingesteld: in de veronderstelling natuurlijk dat je je SSD aan een SATA-controller hebt gekoppeld. De meeste SSD’s werken namelijk sneller als die modus op AHCI (Advanced Host Controller Interface) staat ingesteld in plaats van op (Native of Standard) IDE. Eventueel kun je ook de RAID-modus activeren (indien beschikbaar), maar dat is uiteraard alleen zinvol wanneer je die functionaliteit nodig hebt (en over minstens twee schijven beschikt). Een belangrijk voordeel van de AHCI-modus (en RAID-modus) is namelijk dat die NCQ ondersteunt. Dat staat voor Native Command Queuing, wat inhoudt dat de controller de volgorde van de lees- en schrijfopdrachten zal optimaliseren. Let wel op! Wijzig deze modus niet zomaar op een werkend systeem: zo’n omschakeling houdt namelijk in dat je Windows zal moeten herinstalleren.

Tip 03: SSD-optimalisatie

Je hebt al een SSD? Dan heb je al een stevige optimalisatie achter de rug. Het kan echter geen kwaad om een aantal instellingen te checken die je SSD nog iets sneller kunnen laten werken. Vooral wanneer je een bestaande Windows-installatie naar een SSD hebt overgeplant, ga je maar beter na of de partitionering wel correct is ‘uitgelijnd’. Immers, een foutieve uitlijning vermindert de prestaties en de levensduur van je SSD. Zo’n controle kan weliswaar via een (complex) opdrachtregelcommando gebeuren, maar het gratis Disk Alignment Test maakt het eenvoudiger. Blijkt de uitlijning inderdaad niet in orde, dan kun je dat herstellen met bijvoorbeeld de tool Minitool Partition Wizard Free. Klik met de rechtermuisknop op je SSD en kies Align All Partitions.
Ga tevens na of de TRIM-functie wel is geactiveerd, die zorgt namelijk voor betere prestaties van je SSD. Open daartoe de opdrachtprompt en voer het volgende commando uit: fsutil behavior query disabledeletenotify. Krijg je DisableDeleteNotify = 0 als resultaat, dan is TRIM inderdaad actief. Is de waarde 1, dan kun je TRIM alsnog activeren met de opdracht fsutil behavior set disabledeletenotify 0.

Tip 04: Defragmentatie

Tenzij een schijf extreem zwaar gefragmenteerd is, wat inhoudt dat zeer veel bestanden in niet-aangrenzende clusters zijn opgeslagen, zal het defragmenteren van een harde schijf je tegenwoordig weinig snelheidswinst opleveren. Negeer dus alle websites die vandaag de dag anders beweren. Je zou eventueel je systeem op fragmentatie kunnen laten controleren, maar zo’n functie zit echter al in Windows ingebouwd: Windows controleert wekelijks je klassieke harde schijven. Defragmentatie op een SSD is echter slecht voor de hardware, maar gelukkig zijn de Windows-versies vanaf 7 en hoger zo slim geen defragmentatie uit te voeren op SSD’s (wel een TRIM-operatie en dat is prima). Kijk voor alle zekerheid na in het venster van de Windows-functie Stations optimaliseren of het Mediumtype bij je SSD-stations inderdaad op SSD(solid-state drive) staat ingesteld. Is dat niet zo, ga dan ook na of het BIOS de SSD-schijf wel correct heeft herkend.

Tip 05: Auto-starters

Eén van de belangrijkste redenen waarom Windows na verloop van tijd trager opstart zijn programma’s die automatisch met Windows opstarten en op de achtergrond actief blijven. Tja, een mens laat zich wel eens verleiden om allerlei gratis software uit te proberen …
Nu kun je dergelijke automatische opstartende software opsporen via het commando msconfig (Windows 7) of via het ingebouwde taakbeheer (Windows 8 en 10: druk op Ctrl+Shift+Esc). Open in beide gevallen het tabblad Opstarten. Een handiger tooltje is overigens Quick Startup. Echter, let op bij de installatie het vinkje te verwijderen bij de optie Glary Utilities installeren, anders installeer je meer dan de bedoeling was. Wanneer je deze tool opstart, krijg je op het tabblad Opstart programma’s een overzicht van deze auto-starters. Ben je zeker dat je een item niet (langer) nodig hebt, zet de schuifknop dan op Uitgeschakeld. Een alternatief is dat je het pijltje naast zo’n knop aanklikt en Vertragen kiest, waarna je zelf bepaalt met hoeveel seconden (van 30 tot 270) het opstarten van dit item moet worden uitgesteld. Met wat geluk lees je in het venster ook hoe medegebruikers erover denken, maar bij twijfel googel je toch beter ook zelf naar feedback.
Overigens tref je op het tabblad Ingeplande taken nog meer items aan. Die zijn afkomstig van de Windows Taakplanner: die vind je wel als je in Windows naar taakplanner zoekt. Aangezien de Taakplanner je meer informatie geeft over deze items, regel je dat beter via Windows zelf. Dat geldt trouwens ook voor de items op de tabbladen Programma services en Windows services (zie volgende tip).

Tip 06: Services

Het is heel normaal dat er op een doorsnee Windows-pc enkele tientallen services actief zijn, achtergrondprocessen van Windows en van bepaalde applicaties. Zoals gezegd vind je hiervan ook een overzicht via de tool Quick Startup, maar de ingebouwde Windows-module Services is informatiever. Die start je op door Windows-toets+R in te drukken en het commando services.msc uit te voeren. Klik een service aan en kies Eigenschappen, waarna je op het tabblad Algemeen het Opstarttype kunt wijzigen. Stel je dit in op Handmatig, dan wordt de service alleen opgestart als dat vereist is. Eventueel kun je een service die nodig is, maar niet noodzakelijk klaar hoef te staan bij de opstart op Automatisch (vertraagd starten) instellen. Let wel, experimenteer hier niet lukraak mee: immers, sommige services zijn essentieel en kunnen je Windows doen crashen als je die uitschakelt. Bij de minste twijfel googel je naar meer feedback.
Een nuttige site is die van Black Viper, hier krijg je namelijk een overzicht van alle Windows-services voor bijna elke denkbare Windows-editie. Scrol op de pagina van jouw Windows-versie naar beneden tot je de kolommen ziet. Klik vervolgens op de knop Show / hide columns en verwijder eventueel het vinkje bij DEFAULT [Windows-versie] voor de Windows-versie (bijvoorbeeld Enterprise) die jij niet hebt. De kolom Tweaked in het overzicht is met name interessant voor wie zoveel mogelijk overtollige instellingen wil deactiveren, maar deze kolom is niet voor elke versie beschikbaar.

Tip 07: Achtergrond-apps

Na Apple en Google is ook Microsoft in de ban geraakt van native ‘universele apps’, zodanig dat ze die ook stevig beginnen te pushen in de recentste Windows-versies. Een aantal apps draaien in Windows 10 zelfs standaard op de achtergrond, ook al heb je die niet bewust zelf opgestart. Dat heeft wel het voordeel dat ze iets sneller beschikbaar zijn, maar tegelijk houdt het ook een verspilling van systeembronnen in. Je kunt echter zelf bepalen welke van die apps op de achtergrond actief zijn. Open het Windows-startmenu, kies Instellingen en ga naar de rubriek Privacy. Scrol naar beneden en kies Achtergrond-apps. Zet de schakelaar op Uit als je die niet langer op de achtergrond actief wilt hebben, dat kan ook handig zijn als je energie op je laptop wilt besparen.

Tip 08: Auto-aanmelden

De kans is groot dat Windows je bij het opstarten telkens om je wachtwoord vraagt, ook al ben je de enige gebruiker. Vind je deze beveiliging overbodig, dan kun je die ook uitschakelen, zodat Windows netjes doorstart. Druk op Windows-toets+R en voer de opdracht netplwiz uit. Selecteer de gewenste gebruikersnaam, verwijder het vinkje bij Gebruikers moeten een gebruikersnaam en wachtwoord opgeven om deze computer te kunnen gebruiken en druk op Toepassen. Vul het bijhorende wachtwoord in (2x) en bevestig met OK. Voortaan hoef je je niet meer aan te melden bij Windows. Via dezelfde werkwijze kun je deze ingreep ook weer ongedaan maken.
Vind je het ook overbodig dat om je wachtwoord wordt gevraagd als de pc uit slaapstand komt, open dan het Windows-startmenu, kies Instellingen en ga naar de rubriek Accounts. Selecteer Aanmeldingsopties en kies Nooit bij Aanmelding vereisen.

Tip 09: Snel opstarten

Windows 10 heeft een voorziening ingebouwd die ervoor zorgt dat bij het afsluiten van het systeem weliswaar alle applicaties worden afgesloten en de gebruikers worden afgemeld, maar tegelijk wordt de huidige systeemstatus (met geladen kernel en drivers) in een ‘slaapbestand’ opgeslagen. Als je nu de pc weer inschakelt, wordt je RAM-geheugen eenvoudigweg van de snapshot in dat slaapbestand voorzien, zodat je heel snel bij het aanmeldscherm komt. Deze functie staat standaard aan, maar het kan geen kwaad te controleren of dat ook op jouw systeem het geval is. Zoek in Windows naar energie en start het Energiebeheer op.
Klik op Het gedrag van aan/uit-knoppen bepalen, en plaats een vinkje bij Snel opstarten inschakelen. Desnoods kies je eerst Instellingen wijzigen die momenteel niet beschikbaar zijn. Bevestig met Wijzigingen opslaan. Let wel, deze modus heeft ook een paar nadelen. Het is namelijk mogelijk dat bepaalde systeemupdates dan niet goed installeren, maar dat kun je oplossen door je systeem te herstarten. In deze modus wordt je harde schijf ook ‘vergrendeld’, wat problemen kan geven als je vanuit een ander besturingssysteem, via dual boot, je schijf tracht te benaderen. Op sommige systemen kun je dan ook niet je BIOS (UEFI) bereiken, ook hier kan een herstart dan de oplossing bieden.

Tip 10: Hoge prestaties

Standaard staat het energiebeheerschema van je systeem ingesteld op Gebalanceerd, wat inhoudt dat Windows het midden tracht te houden tussen optimale prestaties en een energiezuinig systeem. Er zijn echter nog andere schema’s en het is ook mogelijk een schema naar eigen inzicht aan te passen. Daartoe open je opnieuw het Energiebeheer (zie vorige tip). Wil je het extra zuinig aandoen (bijvoorbeeld om de accu van je laptop te ontzien), dan kun je hier het schema Energiebesparing selecteren. In het kader van dit artikel mikken we vooral op een sneller systeem: klik hiervoor op Aanvullende schema’s weergeven en selecteer Hoge prestaties. Om aanpassingen door te voeren, klik je op De schema-instellingen wijzigen, waarna je zelf bepaalt wanneer het scherm wordt uitgeschakeld en de pc in slaapstand moet gaan. Klik op Geavanceerde energie-instellingen wijzigen voor nog meer opties. Zo kun je bij Harde schijf aangeven na hoeveel tijd (van inactiviteit) de schijf mag worden uitgezet en kun je bij Energiebeheer voor processor aangeven wat de minimale processorbelasting mag zijn; bij Hoge prestaties is dat standaard 100%.

Tip 11: Sneller afsluiten

Het vergt nog altijd een aantal muisklikken om je pc af te sluiten in Windows. Dat kan iets sneller en wel op twee manieren. Zo kun je een snelkoppeling op je bureaublad zetten waarmee je Windows meteen afsluit. Klik je bureaublad op een lege plek met de rechtermuisknop aan en kies Nieuw / Snelkoppeling. Bij Geef de locatie van het item opvul je %windir%\System32\shutdown.exe /s /t 0 in. Eventueel voeg je hier ook nog de parameter /f aan toe, maar houd er dan wel rekening mee dat actieve toepassingen dan geforceerd worden afgesloten, zonder de gebruiker te waarschuwen. Druk op Volgende, geef een naam aan je snelkoppeling en rond af met Voltooien: de snelkoppeling verschijnt nu op het bureaublad. Tijdens zo’n afsluitprocedure geeft Windows achtergrondprocessen nog even de gelegenheid om zichzelf netjes af te sluiten, maar deze time-out kun je inkorten via een registeringreep. Druk op Windows-toets+R en voer regedit uit.
Navigeer naar HKEY_LOCAL_MACHINE\System\CurrentControlSet\Control. Dubbelklik op WaitToKillServiceTimeout en verlaag de waarde tot bijvoorbeeld 3000(milliseconden). Levert deze aanpassing onverhoopt problemen op dan kun je die (stapsgewijs) met 1000 verhogen.

Tip 12: Special effects

Ook het oog van een Windows-gebruiker wil wat, maar besef wel dat al die ‘eye candy’ iets meer van je systeem vergt. Vooral op een wat ouder systeem met minder royale systeembronnen en een oudere versie van Windows kan dat wel wat vertragend werken. Je beslist echter zelf hoe fraai Windows eruit moet zien. Druk op Windows-toets+R en voer het commando sysdm.cpl uit. Open het tabblad Geavanceerd en druk op de bovenste knop Instellingen. Op basis van de vastgestelde kracht van je systeem heeft Windows zelf al Automatisch selecteren geselecteerd en een vinkje geplaatst bij de meest geschikte (van de 17 beschikbare) opties. Er zijn echter ook twee reeksen voorinstellingen: Beste weergave en Beste prestaties: de eerste selecteert simpelweg alle opties, de tweede geen enkele. Wil je echter zelf beslissen welke opties je wilt activeren, zoals Animaties op de taakbalk, Doorzichtig selectiekader weergeven, Miniatuurvoorbeeldweergaven van de taakbalk opslaan, Schaduw onder muisaanwijzer weergeven, etc. Bevestig je keuzes met OK.

Tip 13: Programma’s ruimen

Windows en je applicaties hebben voldoende vrije schijfruimte nodig om vlot en betrouwbaar te kunnen functioneren. Wie het met een bescheiden SSD moet doen, kan al snel te maken hebben met een volgelopen schijf. Een mogelijk gevolg is alvast dat er geen updates meer (correct) geïnstalleerd kunnen worden. In eerste instantie kun je dan alle overtollige applicaties verwijderen. Dat kan vanuit het Windows Configuratiescherm, maar een tool als Revo Uninstaller gaat nog grondiger te werk (door ook hardnekkige restanten op de schijf en in het register te verwijderen). Kies in dit geval dan bij voorkeur voor de verwijdermethode Gemiddeld. Je vindt de (wat oudere) gratis variant op de website via het tabblad Downloads. Maar je kunt ook de proefversie van 30 dagen kiezen of de betaalde versie aanschaffen.

Tip 14: Data opruimen

Heb je eenmaal alle overbodige applicaties verwijderd en is er nog steeds een tekort aan schijfruimte, dan zul je databestanden zoals zware downloads of grote videobestanden moeten opruimen. Gratis tools als SpaceSniffer en SequioaViewhelpen je snel de grootste ruimtevreters op te sporen met behulp van een grafische schijfrepresentatie. Je kunt gerust ook de ingebouwde functie Schijfopruiming van Windows op je schijf loslaten: druk op Windows-toets+R en voer de opdracht cleanmgruit. Eventueel kun je nog een schoonmaakprogramma als het gratis CCleaneraanspreken om ook allerlei overtollige bestanden van Windows en allerlei applicaties op te ruimen.
Mocht je je systeem altijd volledig afsluiten en heb je geen behoefte aan de stand-bymodus, dan kun je ook het verborgen systeembestand hiberfil.sys verwijderen. Dat kan als volgt: klik met de rechtermuisknop op Opdrachtprompt in het startmenu van Windows en kies Als administrator uitvoeren. Voer daarna de volgende opdracht uit: powercfg -h off. Bevestig met Enter (de stand-bymodus opnieuw activeren kan altijd met powercfg -h on). De hoeveelheid ruimte die je bespaart is ongeveer het equivalent van je intern geheugen.

Tip 15: Updates

Driver- en firmware-updates voegen soms functies toe, maar heel vaak verbeteren ze ook wel de stabiliteit of de snelheid van de betreffende hardware. Vooral bij videokaarten luistert dat dikwijls heel nauw. Jammer genoeg blijken de drivers die je via de Windows update-service binnenhaalt niet altijd optimaal te zijn en doe je er daarom beter aan geregeld op de site van de videokaart-fabrikant te kijken naar geschikte updates. We raden je ook aan geregeld te controleren of er updates zijn voor de firmware van je router en je NAS. Voor je die installeert, doe je er wel verstandig aan op de site van de fabrikant te checken welke verbeteringen zo’n firmware-update voor je toestel in petto heeft en googel je best ook even naar mogelijke (negatieve) ervaringen van medegebruikers.